Giới khoa học vừa phát hiện bằng chứng đứt gãy Kafue Rift tại Zambia đang hoạt động trở lại, báo hiệu giai đoạn đầu của quá trình tách đôi lục địa châu Phi để hình thành đại dương mới sau hàng triệu năm.
- Sáp nhập thôn – Việt Nam nỗ lực tinh gọn bộ máy cơ sở trước tháng 7
- Nga triển khai vũ khí hạt nhân sang Belarus tập trận
- Ủy quyền thừa kế suýt mất 50 cây vàng
Dấu hiệu thức tỉnh của đứt gãy Kafue Rift và bằng chứng địa chất mới từ Zambia
Châu Phi cận Sahara có thể sẽ tách ra trong vài triệu năm tới dọc theo Kafue Rift, một phần của tuyến đứt gãy dài khoảng 2.500 km kéo dài từ Tanzania đến Namibia. Cấu trúc này đã ngừng hoạt động từ lâu nhưng các dấu hiệu địa chất trong vài thập kỷ gần đây cho thấy nó đang bắt đầu hoạt động trở lại. Sự thay đổi này khiến giới khoa học nghi ngờ khu vực này đang chuyển thành một rift lục địa mới, cuối cùng sẽ tạo ra ranh giới mảng kiến tạo và một vùng biển hoàn toàn mới.
Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Frontiers in Earth Science của nhóm chuyên gia từ Đại học Oxford đã củng cố giả thuyết về sự hình thành vết đứt gãy này. Các thiết bị ghi nhận những trận động đất nhẹ kèm theo nhiệt độ dưới lòng đất tăng cao và những thay đổi nhỏ về độ cao mặt đất được vệ tinh phát hiện tại khu vực. Những dữ liệu địa hóa thu thập được cho thấy sự khác biệt rõ rệt so với các khu vực ổn định, khẳng định hoạt động kiến tạo đang diễn ra mạnh mẽ
Việc phát hiện ranh giới mảng kiến tạo ngay từ giai đoạn sơ khai giúp các nhà khoa học có cơ hội hiếm có để nghiên cứu sự ra đời của một vết đứt gãy lục địa. Quá trình này bắt đầu từ những dấu hiệu rất nhỏ và có thể kéo dài hàng triệu năm trước khi các biến dạng bề mặt quy mô lớn hay núi lửa phun trào thực sự diễn ra. Hiện tượng này cho thấy hệ thống rift tại châu Phi vẫn đang tiếp tục thay đổi rõ rệt sau hàng chục triệu năm phát triển.
Phân tích khí Heli từ lòng đất và triển vọng khai thác tài nguyên tại khu vực đứt gãy
Để xác minh hoạt động địa chất, các nhà nghiên cứu đã thu thập mẫu khí từ những suối nước nóng và giếng địa nhiệt xuất hiện tự nhiên phía trên vết nứt. Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ heli-3 cao hơn mức thường thấy trong vỏ Trái Đất, một tín hiệu đặc trưng chứng minh chất lưu từ lớp phủ đang đi lên mặt đất. Khi các mảng kiến tạo bị kéo giãn và bắt đầu tách ra, vật chất từ sâu trong lòng đất sẽ trỗi dậy và thoát ra qua các vết nứt lục địa.
Hàng chục triệu năm qua, chuyển động của các mảng kiến tạo đã thúc đẩy sự hình thành núi lửa và các hoạt động địa chấn trên khắp hành tinh. Rift Đông Phi hiện tại đã có một số hoạt động rõ rệt nhưng sẽ cần thêm vài triệu đến hàng chục triệu năm nữa để rift mới tại Zambia phát triển hoàn thiện. Đây là một phần của lực địa chất khổng lồ đang âm thầm đẩy nhanh quá trình chia cắt lục địa và hình thành một đại dương mới trong tương lai xa.
Bên cạnh giá trị khoa học, sự thức tỉnh của Kafue Rift còn mở ra tiềm năng kinh tế lớn cho Zambia trong việc khai thác năng lượng địa nhiệt. Đặc biệt, lượng khí heli thoát ra từ các suối nước nóng là nguồn tài nguyên quý giá đang có nhiều ứng dụng trong y học và các ngành công nghệ cao hiện nay. Việc tận dụng các hoạt động địa chất tự nhiên này có thể giúp khu vực phát triển bền vững song song với các nghiên cứu về kiến tạo học.
Theo: Báo Dân trí