Theo nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải, cúng cô hồn là nghi lễ mang ý nghĩa hướng thiện, thể hiện sự sẻ chia với những vong hồn không nơi nương tựa. Gia đình có thể thực hiện tại nhà nhưng cần lưu ý về thời gian, lễ vật và nghi thức.
- Người chết do động đất ở Afghanistan tăng lên hơn 2.200
- Lớp học “trầm tính” và kỳ tích 100% học sinh đậu đại học
- Thanh Hóa triệt phá nhiều vụ ma túy, mở rộng điều tra liên tỉnh
Trong truyền thống, Rằm tháng 7 được gắn với Tết Trung nguyên và quan niệm Địa quan xá tội. Trong Phật giáo, thời điểm này gắn với lễ Vu Lan, nhấn mạnh việc báo hiếu, tưởng nhớ và phụng thờ tổ tiên, ông bà, cha mẹ cùng những người thân đã mất.
Theo nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải, điều quan trọng nhất trong tháng 7 vẫn là tưởng nhớ tổ tiên và giữ đạo hiếu. Cúng cô hồn được xem là một hoạt động tín ngưỡng mang tính nhân văn, thể hiện sự cảm thông, bác ái và chia sẻ với những vong hồn không có người thờ cúng.
Theo quan niệm dân gian và Đạo giáo, Rằm tháng 7 là thời điểm các vong hồn được trở về nhận lễ. Vì vậy, người dân thường chuẩn bị lễ chẩn tế với mong muốn những vong hồn lang thang có thể được no đủ, bớt khổ.
Ông Hải cho rằng nghi lễ này mang tính công đức và nếu có điều kiện, gia đình nên thực hiện thông qua nhà chùa. Các chùa thường tổ chức cúng cô hồn, ngạ quỷ vào buổi chiều tối hoặc trong hai thời sáng và tối, với nghi thức được thực hiện theo quy định của từng cơ sở.
Nếu gia đình thực hiện cúng cô hồn tại nhà, lễ vật có thể gồm cháo trắng, bỏng ngô, bánh kẹo, gạo muối, nước lã, hương hoa và quần áo vàng mã. Cháo thường được chia thành 12 bát, ngoài ra có thể chuẩn bị thêm một số món như thịt luộc, trứng, tôm cá hoặc hoa quả.
Thời điểm cúng thường được thực hiện sau lễ Vu Lan hoặc kết hợp cùng lễ cúng Rằm tháng 7. Người thực hiện cần ăn mặc chỉnh tề, giữ tâm thế thành kính và phát tâm thương xót đối với những vong hồn không nơi nương tựa.
Theo nội dung nghi lễ được giới thiệu, người cúng có thể niệm danh hiệu chư Phật và tụng các bài chú, kinh như Khai yết hầu, Tam muội da giới, Cam lộ thủy chân ngôn, Thất Phật danh hiệu, Bát Nhã tâm kinh và Vãng sinh chú.
Khi hương tàn, lễ cúng được kết thúc bằng việc vãi gạo muối, hóa vàng mã và rưới nước bốn phía. Đồ cúng sau đó nên được xử lý theo nghi thức, không tùy tiện sử dụng lại trong gia đình.
Nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng việc thực hiện nghi lễ tại gia cần phù hợp với điều kiện của từng gia đình. Nếu không nắm rõ nghi thức, bài kinh hoặc chú ngữ, gia chủ có thể lựa chọn hình thức cúng tại chùa để bảo đảm ý nghĩa của lễ.
Tâm Thanh (tổng hợp)