Người Trung Quốc cổ đại đã sáng tạo nhiều phương thức độc đáo từ thiết bị làm mát thô sơ đến kiến trúc tinh vi để đối phó với cái nóng 43 độ C khắc nghiệt.
- Suất cơm miễn phí đồng hành cùng sĩ tử Nghệ An kỳ thi lớp 10
- Hà Tĩnh: Nam sinh lớp 9 tự chế xe điện đạt tốc độ 100km/h từ linh kiện mạng
- Trứng nguyên quả: Lựa chọn lòng trắng hay ăn cả quả để tốt cho sức khỏe?
Công nghệ làm lạnh từ “tủ lạnh” đồng đến kiến trúc phun nước giải nhiệt
Nghiên cứu văn khắc cho thấy nhiệt độ tại Trung Quốc cổ đại từng chạm mốc 40-43 độ C, gây ra những thảm họa nghiêm trọng như đợt nóng tháng 7/1743 khiến hơn 11.000 người thiệt mạng tại Bắc Kinh. Để đối phó, từ thời Chiến Quốc (475-221 TCN), con người đã chế tạo ra các bình đựng đá bằng đồng hai lớp đóng vai trò như “tủ lạnh di động” để ướp lạnh rượu và thực phẩm. Đến thời nhà Hán, nghệ nhân Đinh Hoàn tiếp tục nâng tầm công nghệ làm mát bằng việc chế tạo loại quạt cơ khổng lồ gồm 7 cánh, mỗi cánh dài hơn 2m vận hành bằng sức người.
Kiến trúc cung điện cũng được thiết kế tối ưu để chống chọi với nền nhiệt cực đoan, điển hình là các điện nghỉ hè thời nhà Đường thường xây gần nguồn nước. Hệ thống bánh xe nước sẽ bơm nước lên mái cung điện để tạo thành màn nước chảy xuống từ mái hiên, vừa giúp cản nhiệt vừa đưa hơi ẩm vào bên trong phòng thông qua quạt hút gió. Trong cung điện, băng đá còn được chạm khắc thành hình núi non đặt cạnh trái cây tươi để tăng cảm giác mát mẻ và thể hiện sự xa hoa của tầng lớp hoàng gia.
Dưới thời nhà Thanh, Tử Cấm Thành duy trì 5 hầm băng lớn chứa tới 25.000 khối băng nhằm bảo quản thực phẩm và phục vụ nhu cầu giải nhiệt suốt mùa hè. Thái hậu Từ Hi thường nghỉ hè tại Di Hòa Viên, thưởng ngoạn kịch trong những gian nhà râm mát trong khi thái giám dùng quạt lông công phun nước hoa hồng để giảm nhiệt. Sự đầu tư kỳ công vào công nghệ và kiến trúc đã giúp giới quý tộc tận hưởng không gian mát mẻ ngay giữa những đợt nắng nóng gay gắt nhất lịch sử.
(Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).
Giải pháp chống nóng trong dân gian và sự khác biệt giữa các tầng lớp xã hội
Không chỉ hoàng gia, người dân bình thường cũng tìm ra nhiều cách hiệu quả để thích nghi với khí hậu, như thiết kế lỗ thông xuống không gian ngầm để dẫn khí mát vào nhà. Dưới thời nhà Tống, người dân sử dụng gối tre và “vợ tre” – một loại gối dài đan bằng tre giúp không khí lưu thông quanh cơ thể, hỗ trợ giấc ngủ trong những đêm oi bức. Đời sống đô thị thời kỳ này cũng nở rộ các món giải nhiệt phổ biến như rượu dừa ướp lạnh, sữa đông lạnh hay chè đậu xanh để xua tan cái nóng
Tuy nhiên, mùa hè vẫn là quãng thời gian khắc nghiệt đối với người nghèo và nông dân khi họ buộc phải lao động dưới nắng gắt. Trang phục của họ thường tối giản với mũ rơm và áo không tay làm từ sợi gai dầu, một loại vải nhẹ và thoáng khí để hỗ trợ thoát nhiệt. Sự phân hóa xã hội thể hiện rõ nét qua việc tiếp cận nguồn băng đá, vốn là biểu tượng của quyền lực và sự xa hoa chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu.
Bên cạnh các vật dụng hữu hình, giới trí thức và người dân còn tìm cách giảm cảm giác nóng thông qua liệu pháp tinh thần như thiền định. Quan niệm “tâm trí tĩnh lặng giúp cơ thể chịu đựng thời tiết khắc nghiệt” đã trở thành một phần trong văn hóa chống nóng cổ đại. Trong khi đó, nhiều thi nhân thường chọn cách lánh đời tới núi rừng, mặc trang phục rộng rãi và hòa mình vào thiên nhiên để tận hưởng không khí mát mẻ tự nhiên.
Theo: Báo Dân trí