Việc thức dậy vài phút trước khi chuông báo thức không phải ngẫu nhiên mà là kết quả của một hệ thống định giờ nội tại vô cùng chính xác trong não bộ.
- UAE cam kết hỗ trợ năng lượng tối đa cho Việt Nam và bảo hộ công dân
- Cán bộ địa chính chiếm đoạt 28 tỷ đồng của dân tại Đồng Nai
- Cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng: Cuộc đua tiến độ thông xe năm 2026
Cơ chế tế bào điều khiển nhịp độ sinh hoạt hằng ngày
Nhân trên chiasma đóng vai trò là đồng hồ chủ trong não bộ, chịu trách nhiệm phối hợp các nhịp điệu sinh học của toàn bộ cơ thể. Các tế bào thần kinh tại đây theo dõi thời gian và điều chỉnh nhịp sinh học phù hợp với chu kỳ ngày đêm 24 giờ hằng tuần. Sự khác biệt trong cấu trúc này phân chia con người thành các nhóm dậy sớm hoặc nhóm cú đêm tùy theo nhịp độ tự nhiên.
Hệ thống định giờ nội tại này hoạt động bằng cách dự đoán các nhu cầu của cơ thể thông qua việc giải phóng hormone. Trước khi tỉnh giấc, đồng hồ sinh học sẽ kích hoạt việc tăng cortisol để chuẩn bị sẵn sàng cho các hoạt động trí óc và thể chất. Quy trình này diễn ra một cách tự động và chuẩn xác, giúp con người có thể tỉnh táo mà không cần tác động bên ngoài.
Dấu hiệu của một nhịp sinh học khỏe mạnh là việc thức dậy tự nhiên vài phút trước báo thức và cảm thấy tràn đầy năng lượng. Điều này cho thấy cơ thể đã học được thói quen của bạn và thực hiện chuyển đổi trạng thái ngủ sang thức một cách suôn sẻ. Những người có chất lượng giấc ngủ tốt thường ít phải đối mặt với tình trạng uể oải hay mệt mỏi kéo dài.
Ảnh hưởng của môi trường và trạng thái tâm lý đến giấc ngủ
Ánh sáng mặt trời và sự thay đổi nhiệt độ môi trường là những tín hiệu tự nhiên giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học. Khi con người duy trì lịch trình ngủ phù hợp với môi trường xung quanh, việc đi vào giấc ngủ sẽ trở nên dễ dàng hơn. Trong quá khứ, con người cổ đại đã hoàn toàn dựa vào chu kỳ mặt trăng và mặt trời để thiết lập nhịp sống này.
Tuy nhiên, tình trạng căng thẳng kéo dài có thể làm xáo trộn nồng độ cortisol, khiến con người khó ngủ sâu hoặc thức dậy quá sớm. Ngay cả những sự kiện thú vị đang chờ đợi cũng có thể khiến não bộ luôn ở trạng thái hưng phấn và cảnh giác cao độ. Nếu xảy ra thường xuyên, những biến động này sẽ gây ra các vấn đề nghiêm trọng về giấc ngủ và sức khỏe lâu dài.
Để cải thiện tình trạng này, các chuyên gia khuyên nên tránh sử dụng màn hình điện tử và các chất kích thích như rượu hay caffeine. Việc duy trì ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm, bao gồm cả cuối tuần, là chiến lược quan trọng để rèn luyện cơ thể. Khi bạn có thể tỉnh giấc tự nhiên mà không cần báo thức, đó là tín hiệu của một hệ thống sinh học cân bằng.
Theo: Báo Dân trí