Lực lượng Houthi tuyên bố cấm vận hàng hải với tàu Arab Saudi qua eo biển Bab el-Mandeb, đẩy giá dầu Brent lên gần 102 USD mỗi thùng trong tuần qua.
- DFB bổ nhiệm Jurgen Klopp làm HLV trưởng tuyển Đức đến World Cup 2030
- Năm mạng người và những nguy cơ đã biết trước nhưng bị bỏ qua tại Thanh hóa
- Iran cáo buộc Mỹ tấn công nhà máy điện hạt nhân, kêu gọi IAEA lên tiếng
Đầu tuần này, Houthi – được Iran hậu thuẫn – thông báo nhắm mục tiêu vào các tàu Arab Saudi đi qua “Cổng nước mắt”, tuyến hàng hải nối Biển Đỏ và vịnh Aden. Diễn biến xảy ra trong bối cảnh eo biển Hormuz đã bị phong tỏa vì xung đột Trung Đông, khiến Arab Saudi phải chuyển phần lớn dầu xuất khẩu sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Kênh đào Suez, Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb là tuyến vận chuyển năng lượng lớn thứ hai thế giới, chiếm khoảng 10-12% thương mại hàng hóa toàn cầu mỗi năm. Theo dữ liệu của Kpler, ngày 23/7 chỉ có một tàu chở dầu đi qua Hormuz – mức thấp nhất kể từ ngày 7/5 – trong khi cảng Yanbu đang xử lý hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu của Arab Saudi.
)Sau tuyên bố của Houthi, một số tàu Arab Saudi đã bị tấn công. Giá dầu Brent tăng lên gần 102 USD mỗi thùng hôm thứ Năm (23/7) trước khi lùi về quanh mức 97 USD. Tính chung cả tuần, dầu Brent và WTI lần lượt tăng khoảng 11% và 8,5%.
Ông Richard Bronze, chuyên gia hãng tư vấn Energy Aspects, cho biết giới giao dịch đang tìm động lực đẩy giá dầu lên nấc mới sau đợt tăng do căng thẳng Mỹ – Iran. Ông nhận định: “Việc Houthi nối lại các cuộc tấn công trên biển và thực sự phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb chắc chắn là một yếu tố như vậy”. Ông John Evans, chuyên gia PVM Oil Associates, nói thêm: “Triển vọng ngắn hạn nghiêng về xu hướng tăng giá”.
Nếu Bab el-Mandeb bị phong tỏa hoàn toàn, hoạt động xuất khẩu dầu của Arab Saudi từ cảng Yanbu sẽ chịu tác động lớn nhất. Ông Bronze cảnh báo hơn 3 triệu thùng dầu vận chuyển qua Biển Đỏ mỗi ngày sang châu Á có thể phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng của Nam Phi – hành trình dài và tốn kém hơn nhiều. Ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa của Kpler, dự báo các nhà máy lọc dầu châu Á có thể phải chờ thêm khoảng một tháng, và nói: “Tác động trong tháng đầu tiên sẽ rất lớn”.
Gián đoạn còn kéo theo các nút thắt logistics, do tàu dầu siêu lớn (VLCC) khi chở đầy không thể qua kênh đào Suez, trong khi công suất đường ống SUMED của Ai Cập không thể mở rộng thêm. Chủ tịch hãng tư vấn Stratas Advisors, ông John Paisie, cảnh báo giá dầu có thể quay lại vùng 115-120 USD mỗi thùng, kèm theo chi phí vận tải biển và bảo hiểm tăng vì tàu phải đi vòng qua châu Phi.
Phó giáo sư Sanjoy Paul, Trường Kinh doanh UTS thuộc Đại học Công nghệ Sydney (Australia), nhận định phí bảo hiểm tàu qua Biển Đỏ có khả năng tăng sau tuyên bố của Houthi. Ông nói: “Chi phí bảo hiểm vận tải biển tăng cao thường được chuyển sang người tiêu dùng. Điều này có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn thế giới”.
Ông Paisie cảnh báo nếu Houthi thực sự ngăn chặn nghiêm trọng lượng dầu qua Biển Đỏ, giá dầu và các sản phẩm lọc dầu sẽ đồng loạt tăng, và nói thêm: “Điều này sẽ làm suy yếu toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Đến một thời điểm nào đó, thế giới có thể rơi vào suy thoái”. Ông Paul cho biết chưa rõ lệnh phong tỏa của Houthi hiệu quả đến đâu và tình hình có leo thang hơn nữa hay không. Ông nhận định: “Đối với các nước, lệnh phong tỏa hàng hải mới này có thể đã làm giảm hy vọng việc gián đoạn kinh tế do xung đột ở Trung Đông sẽ sớm kết thúc”.
Hiện Houthi mới chỉ phong tỏa tàu của Arab Saudi, chưa nhắm vào toàn bộ phương tiện trên Biển Đỏ. Ông Paul cảnh báo: “Nếu động thái được mở rộng sang các tàu quốc gia khác, thương mại toàn cầu đối với hàng hóa sản xuất, sản phẩm bán lẻ, điện tử và máy móc có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng”.
Tổng thống Trump cảnh báo nếu Houthi tiếp tục tấn công tàu thuyền ở Biển Đỏ, Mỹ sẽ buộc Iran chịu trách nhiệm, do coi lực lượng vũ trang Yemen là nhóm ủy nhiệm của Tehran và có thể giáng đòn trừng phạt quân sự nặng nề lên cả hai bên nếu tình trạng tiếp diễn. Ông Paul khuyến nghị doanh nghiệp và chính phủ cần xem xét khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, cân nhắc giải pháp thay thế dài hạn cho nguồn cung và cách thức vận chuyển hàng hóa thiết yếu. Ông nói: “Tương lai, điều quan trọng là giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tiếp tục chuyển đổi sang năng lượng tái tạo cho vận tải, hậu cần và sản xuất”.
Vũ Quyến (tổng hợp).