Sáng 1.3, truyền hình nhà nước Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã qua đời. Sự ra đi của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đánh dấu kết thúc một kỷ nguyên chính trị kéo dài. Với vai trò chi phối tuyệt đối, di sản của ông để lại bài toán nan giải về người kế vị tại Tehran.
- Phát hiện 10 người tụ tập dùng ma túy tại Cần Thơ
- Vì sao ông Trump chọn giải pháp quân sự mạnh tay với Tehran?
- Người Việt tại Israel liên tục sơ tán vào hầm trú ẩn
Vị thế tối thượng trong cấu trúc quyền lực giáo sĩ
Tại Cộng hòa Hồi giáo Iran, Lãnh tụ tối cao là người nắm giữ quyền kiểm soát tuyệt đối đối với hệ thống chính trị do các giáo sĩ trị vì. Đây không phải là một chức danh mang tính nghi lễ mà là vị trí cao nhất, có quyền lực tối thượng về cả chính trị, quân sự, tôn giáo và pháp lý. Theo Hiến pháp, ông là người vạch ra và giám sát mọi chính sách chung, định hướng đường lối đối nội và đối ngoại của quốc gia.
Trên cương vị Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, ông Ali Khamenei trực tiếp kiểm soát các hoạt động tình báo và an ninh. Chỉ duy nhất Lãnh tụ tối cao mới có thẩm quyền tuyên bố chiến tranh hay hòa bình, đồng thời có quyền bổ nhiệm hoặc bãi nhiệm các vị trí then chốt như lãnh đạo tư pháp và Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).
Hành trình củng cố quyền lực suốt ba thập kỷ
Sinh năm 1939, ông Ali Khamenei sớm dấn thân vào con đường cách mạng và từng giữ chức Tổng thống Iran hai nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 1981 đến 1989,. Sau khi vị cha đẻ cách mạng Khomeini qua đời vào tháng 6/1989, ông được bổ nhiệm làm Lãnh tụ tối cao thứ hai của đất nước. Trong hơn 30 năm cầm quyền, ông đã khéo léo củng cố vị thế, gia tăng tầm ảnh hưởng lên cả nhánh lập pháp và hành pháp.
Dưới sự lãnh đạo của ông, Iran theo đuổi chính sách đối ngoại cứng rắn nhằm chống lại ảnh hưởng của Mỹ và mở rộng các liên minh chiến lược trong khu vực. Trong nước, dù chính trường luôn dao động giữa hai luồng tư tưởng cải cách và bảo thủ, quyền lực thực tế vẫn luôn nằm tập trung vào tay Lãnh tụ tối cao và mạng lưới đại diện rộng khắp của ông,.
Thách thức về người kế vị và tương lai quốc gia
Theo quy định, Hội đồng Chuyên gia gồm 86 giáo sĩ sẽ chịu trách nhiệm bầu chọn người kế vị từ trong hàng ngũ của mình,. Tuy nhiên, trên thực tế, quy trình này chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hệ thống quyền lực và các nhóm lợi ích do ông Khamenei xây dựng. Việc tìm kiếm một nhân vật có đủ uy tín để duy trì sự cân bằng giữa các phe phái là một thử thách lớn đối với Tehran.
Sự ra đi của ông Ali Khamenei để lại một khoảng trống quyền lực to lớn tại quốc gia vùng Vịnh này. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị phức tạp, quá trình chuyển giao quyền lực sẽ quyết định tương lai của hệ thống giáo sĩ và vị thế của Iran trên trường quốc tế.
Theo: Khai Mở