Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ sau khi đánh bại Iran, trong khi Tehran khẳng định tuyến hàng hải này không thể được quyết định bằng tuyên bố từ Washington.
- Quần đảo Chagos: Anh ngừng trao trả cho Mauritius do áp lực từ ông Trump
- Nhóm cướp giết người ở Campuchia sa lưới sau khi trốn vào Việt Nam
- Điểm chuẩn Y khoa Hà Nội tăng, 55 thí sinh cùng đạt 30 điểm
Ngày 14/8, tại một học viện cảnh sát ở bang New York, ông Trump đưa ra ý tưởng về Hormuz trong một cuộc vận động tranh cử giữa nhiệm kỳ. Ông nói Mỹ không tìm cách loại bỏ Iran, nhưng đồng thời cảnh báo Tehran sẽ phải đối mặt với phản ứng “gấp 100 lần” nếu tấn công Mỹ.
Ông Trump nói: “Sau khi chúng ta hoàn tất đánh bại Iran, thì sớm thôi, tôi sẽ tuyên bố eo biển Hormuz là một lãnh thổ của Mỹ. Đó là sự thật”. Ông đưa ra phát biểu với một nụ cười nhẹ trước đám đông ủng hộ, đồng thời cho biết Washington đang chuẩn bị các biện pháp trừng phạt kinh tế “chưa từng thấy” nhằm vào Iran trong tuần tới.
Phát biểu này xuất hiện khi cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran, bắt đầu từ 28/2, vẫn chưa có kết thúc rõ ràng. Trong khi đó, ông Trump đã nhiều lần tuyên bố chiến thắng.
Hormuz nằm giữa những tuyên bố và thực tế
Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran kiểm soát phần lớn hoạt động qua Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Mỹ đáp lại bằng chiến dịch phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran, được Bộ Quốc phòng Mỹ nói có thể kéo dài “vô thời hạn”.
Ngày 13/8, Phó Tổng thống JD Vance cho biết duy trì giá dầu khí thấp cho người dân Mỹ là “mục tiêu số một” của chính quyền. Mục tiêu này được đặt cao hơn cả việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ở phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết đàm phán với Oman về việc đồng quản lý một tuyến hàng hải mới qua Hormuz “đang ở giai đoạn cuối cùng”. Ông đồng thời nói tiến trình này không gắn với đàm phán ngừng bắn Mỹ – Iran.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei trước đó cho biết hai nước đã thống nhất tọa độ cho tuyến đường mới. Việc mở lại hoàn toàn Hormuz vẫn phụ thuộc vào việc Mỹ thực hiện các cam kết trong biên bản ghi nhớ ký hồi tháng 6.
Phản ứng của Tehran cho thấy tuyên bố về quyền kiểm soát Hormuz đang gặp một thực tế khác. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên mạng xã hội: “Eo biển Hormuz không thể bị kiểm soát bằng một dòng trạng thái trên mạng xã hội, bằng tàu sân bay, bằng một mệnh lệnh hay bằng một bài phát biểu vận động bầu cử… Eo biển này từng thuộc về Iran, đang thuộc về Iran, và sẽ mãi mãi thuộc về Iran”.
Khoảng cách đó còn thể hiện trong dư luận Mỹ. Khảo sát của Đại học Quinnipiac cuối tháng 7 cho thấy 60% cử tri Mỹ phản đối hành động quân sự chống Iran, trong khi các báo cáo truyền thông cho rằng khả năng leo thang quân sự của Washington bị hạn chế bởi kho đạn dược đã suy giảm sau nhiều tháng giao tranh.
Vì vậy, tuyên bố về việc đưa Hormuz thành lãnh thổ Mỹ được đưa ra trong lúc cả sự ủng hộ trong nước lẫn khả năng quân sự tiếp tục leo thang đều chịu sức ép.
Vũ Quyến (tổng hợp).