Từ cánh đồng thí điểm đến vùng nguyên liệu lớn, lúa Cần Thơ mở hướng đi mới

CẦN THƠ – Sau hơn hai năm triển khai thí điểm, Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại TP Cần Thơ đang bước vào giai đoạn nhân rộng, khi nhiều nông dân giảm chi phí sản xuất nhưng lợi nhuận mỗi ha vẫn tăng hơn 30%.

Sáng 4/8, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ phối hợp Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) và Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIRISA) tổ chức hội thảo tại xã Vị Thanh 1 với sự tham gia của đại diện bốn hợp tác xã và khoảng 70 hộ nông dân. Cùng với việc tổng kết kết quả thí điểm, hội thảo mở ra bước chuyển từ những cánh đồng thử nghiệm sang vùng sản xuất quy mô lớn gắn với thị trường tiêu thụ.

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VIRISA, cho biết những vấn đề về kỹ thuật của mô hình cơ bản đã được giải quyết. Công việc tiếp theo là kết nối vùng nguyên liệu với doanh nghiệp để hình thành chuỗi tiêu thụ ổn định.

Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long được triển khai tại Cần Thơ từ tháng 4/2024 và hướng đến mục tiêu hoàn thành vào năm 2030. Đến nay, thành phố đã mở rộng tại 65 xã, phường với 171 hợp tác xã và tổ hợp tác tham gia, quy mô hơn 170.800ha, riêng năm 2026 đạt khoảng 76.000ha.

Khi cách làm thay đổi, hiệu quả cũng khác

Những mô hình đã triển khai đều ghi nhận lượng giống gieo sạ giảm 40-50%, phân bón giảm trên 30%, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 2-3 lần và lượng nước tưới giảm 30-40%. Đổi lại, lợi nhuận tăng thêm từ 1,3-6,5 triệu đồng/ha, đồng thời lượng phát thải khí nhà kính cũng giảm.

Tại Hợp tác xã Kiến Thành, mô hình mới trong vụ Hè Thu 2026 tiếp tục cho thấy kết quả tích cực khi lượng giống gieo sạ giảm 42%, tương đương 59kg/ha, giúp tiết kiệm khoảng 760.000 đồng/ha tiền giống nhưng năng suất vẫn đạt 7,87 tấn/ha. Tổng chi phí sản xuất giảm khoảng 3,5 triệu đồng/ha, trong khi lợi nhuận tăng thêm 7,2 triệu đồng/ha, tương đương 31,6% so với ruộng đối chứng.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp Kiến Thành, sản xuất riêng lẻ khiến nông dân khó áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp thu mua. Khi tham gia hợp tác xã, các thành viên có điều kiện thực hiện thống nhất quy trình và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Theo ông Lê Thanh Tùng, nhiệm vụ tiếp theo là hoàn thiện chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để xây dựng thương hiệu “Gạo Việt Xanh, phát thải thấp” trên thị trường quốc tế. Song song đó, Cần Thơ đang thảo luận việc cấp mã số vùng trồng trên nền tảng dữ liệu số ViriCert nhằm chuẩn hóa quy trình và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc.

Thành Luân (tổng hợp)