NASA vừa giới thiệu mô hình 3D mới về Trái Đất dựa trên dữ liệu trường hấp dẫn thay vì địa hình bề mặt. Mô hình này cho thấy hành tinh của chúng ta không phải hình cầu hoàn hảo.
- Nam thanh niên tử vong tại chung cư Tây Mỗ, vụ việc khiến nhiều cư dân bàng hoàng
- Nữ sinh Thanh Hóa giành vương miện hoa hậu du lịch bản sắc Việt Nam
- Từ carton và que gỗ, vợ chồng Cà Mau dựng lại mái nhà miền Tây
Khác với hình ảnh địa cầu quen thuộc, mô hình mới mô phỏng geoid – bề mặt đẳng thế trọng lực của Trái Đất. Đây là hình dạng giả định của mực nước biển toàn cầu nếu chỉ chịu tác động của trọng lực và sự quay của hành tinh, không bị ảnh hưởng bởi sóng hay dòng hải lưu.
Để xây dựng mô hình, NASA đã tổng hợp khoảng một tỷ phép đo từ vệ tinh trong suốt 15 năm. Độ cao trong hình ảnh được phóng đại gấp 10.000 lần nhằm làm nổi bật sự khác biệt rất nhỏ của trường hấp dẫn giữa các khu vực.
Theo NASA, geoid đóng vai trò là mốc chuẩn để đo độ cao và theo dõi những biến động của mực nước biển trên toàn cầu. Dữ liệu này cũng hỗ trợ nghiên cứu băng tan, nguồn nước ngầm và tác động của biến đổi khí hậu.
Các chuyên gia cho biết Trái Đất có dạng cầu dẹt chứ không hoàn toàn tròn. Nguyên nhân là hành tinh liên tục tự quay quanh trục, tạo ra lực ly tâm khiến vùng xích đạo phình ra nhiều hơn hai cực khoảng 0,3%.
Bên cạnh đó, địa hình tự nhiên cũng góp phần làm thay đổi hình dạng Trái Đất. Những dãy núi cao, rãnh đại dương sâu cùng chuyển động của các mảng kiến tạo khiến bề mặt hành tinh luôn biến đổi theo thời gian.
NASA cũng cung cấp phiên bản geoid 3D có thể tương tác, cho phép người dùng quan sát và thu phóng trực tiếp. Công cụ này giúp các nhà khoa học theo dõi chính xác hơn sự thay đổi của trường hấp dẫn ở từng khu vực trên thế giới.
Mô hình geoid còn mang ý nghĩa lớn trong nghiên cứu khí hậu. Dữ liệu vệ tinh của NASA cho thấy Nam Cực đã mất trung bình khoảng 135 gigaton băng mỗi năm giai đoạn 2002-2025, trong khi Greenland mất khoảng 264 gigaton mỗi năm. Những số liệu này giúp dự báo xu hướng nước biển dâng và đánh giá tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Tâm Thanh (tổng hợp).