Vụ cháy xe khách giường nằm khiến 7 người tử vong tại Đồng Nai đã làm dấy lên nhiều băn khoăn về thiết kế chỉ có một cửa lên xuống của loại phương tiện này.
- Iran cáo buộc Mỹ tấn công nhà máy điện hạt nhân, kêu gọi IAEA lên tiếng
- Thiếu niên 15 tuổi đột quỵ khi đang trong nhà vệ sinh
- Thuê người giúp việc mà không báo xã, phạt đến 3 triệu đồng
Vụ tai nạn xảy ra rạng sáng 21/7 trên Quốc lộ 1, đoạn qua TP Đồng Nai, khi xe khách giường nằm gặp sự cố nghiêm trọng rồi bốc cháy dữ dội. Hỏa hoạn khiến 7 người thiệt mạng, trong đó có 3 trẻ em, và 6 người khác bị thương. Sau vụ việc, nhiều ý kiến đặt câu hỏi vì sao xe khách giường nằm chỉ được bố trí một cửa lên xuống, khác với xe buýt có từ hai đến ba cửa.
Theo ông Trần Quốc Hoan, Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V (Hà Nội), thiết kế này không phải do cắt giảm trang bị mà xuất phát từ các tiêu chuẩn kỹ thuật dành cho xe vận tải hành khách đường dài. Xe khách giường nằm thường hoạt động trên cao tốc hoặc các tuyến đường dài với tốc độ lớn, vì vậy kết cấu thân xe phải bảo đảm khả năng chịu lực và phân bổ tải trọng cân đối để duy trì sự ổn định khi vận hành.
Nếu bổ sung thêm một cửa lớn ở phía đối diện, kết cấu chịu lực của thân xe sẽ bị ảnh hưởng. Đồng thời, không gian dành cho cửa lên xuống cũng làm giảm từ hai đến ba vị trí giường nằm, tác động đến thiết kế tiêu chuẩn của phương tiện. Đây cũng là lý do phần lớn xe khách giường nằm trên thế giới đều chỉ bố trí một cửa chính ở phía trước.
Dù chỉ có một cửa lên xuống, xe khách giường nằm vẫn được trang bị nhiều lối thoát hiểm khác. Các ô kính lớn dọc thân xe đều được thiết kế để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp và được đánh dấu bằng ký hiệu nhận biết. Tại những vị trí này luôn có búa chuyên dụng để hành khách phá kính khi cửa chính không thể mở.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn hiểu nhầm rằng chỉ cần đập một lần là kính sẽ vỡ hoàn toàn. Trên thực tế, xe khách sử dụng kính an toàn hai lớp có khả năng chịu lực cao nhằm hạn chế vỡ vụn khi xảy ra va chạm. Sau cú đập đầu tiên, kính thường chỉ xuất hiện các vết rạn và cần tiếp tục tác động nhiều lần để tạo khoảng trống đủ lớn cho việc thoát ra ngoài.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo trong tình huống khẩn cấp, hành khách không nên dồn toàn bộ về cửa chính vì dễ gây chen lấn, cản trở việc thoát nạn. Thay vào đó, nhiều người cần phối hợp sử dụng búa phá kính tại các cửa thoát hiểm để mở thêm lối ra, giúp quá trình sơ tán diễn ra nhanh hơn.
Theo ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), yếu tố quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa nguy cơ cháy nổ ngay từ đầu. Doanh nghiệp vận tải cần thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, nhiên liệu và động cơ, bảo đảm phương tiện được bảo dưỡng đúng quy định, đồng thời không tự ý lắp thêm thiết bị điện ngoài thiết kế.
Xe khách cũng phải được trang bị đầy đủ bình chữa cháy, búa thoát hiểm còn sử dụng tốt và đặt ở vị trí dễ quan sát. Ngoài ra, việc vận chuyển hàng hóa dễ cháy nổ trong khoang hành khách hoặc khoang hành lý cần được kiểm soát nghiêm ngặt nhằm giảm thiểu rủi ro.
Đối với lái xe và phụ xe, khi phát hiện dấu hiệu cháy cần nhanh chóng đưa phương tiện đến vị trí an toàn, tắt động cơ, mở các cửa có thể mở và hướng dẫn hành khách rời khỏi xe. Trong trường hợp đám cháy còn nhỏ, có thể sử dụng bình chữa cháy để khống chế, đồng thời thông báo ngay cho lực lượng cứu hỏa.
Hành khách cũng được khuyến nghị chủ động quan sát vị trí búa thoát hiểm, bình chữa cháy và các cửa thoát hiểm ngay khi lên xe. Nếu xảy ra sự cố, cần dùng khăn hoặc quần áo làm ướt che mũi, miệng để hạn chế hít khói độc, nhanh chóng phá kính nếu cửa chính bị kẹt và tuyệt đối không mang theo hành lý cồng kềnh khi thoát nạn.
Các chuyên gia cho rằng hiện nay phần lớn hành khách đi xe khách đường dài chưa được hướng dẫn đầy đủ về kỹ năng thoát hiểm trước khi khởi hành. Đây là khoảng trống cần sớm được khắc phục bằng quy định yêu cầu nhà xe phổ biến vị trí cửa thoát hiểm, búa phá kính và các kỹ năng xử lý tình huống tương tự như quy trình an toàn trên các chuyến bay.
Bên cạnh việc rà soát các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với xe khách giường nằm, cơ quan quản lý cũng được khuyến nghị tăng cường kiểm tra hệ thống kính và búa thoát hiểm trên phương tiện. Doanh nghiệp vận tải cần xây dựng quy trình hướng dẫn an toàn ngắn gọn trước mỗi chuyến đi để hành khách chủ động hơn khi xảy ra sự cố.
Tâm Thanh (tổng hợp)