Brussels – Tổng thống Masoud Pezeshkian vừa công bố văn kiện lịch sử nhằm bình thường hóa quan hệ ngoại giao với chính quyền Washington. Thỏa thuận này cam kết xóa bỏ trừng phạt kinh tế và triển khai quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD (khoảng 7.643.700 tỷ đồng) cho Tehran

Nội dung bản ghi nhớ 14 điểm và lộ trình dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ

Ngày 18/6, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian gây bất ngờ khi đăng tải hình ảnh bản ghi nhớ đã ký kết với Tổng thống Mỹ Donald Trump lên mạng xã hội X. Nhà lãnh đạo Tehran khẳng định đây là một tài liệu mang tính lịch sử, gửi đi thông điệp về một đất nước Iran hùng mạnh sẵn sàng đạt được hòa bình dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau. Văn kiện gồm 14 điểm quan trọng, quy định các điều khoản cho một lệnh ngừng bắn kéo dài và đặt nền móng cho các cuộc đàm phán chính thức tiếp theo. Hai quốc gia cam kết sẽ nỗ lực đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày tới nhằm đảm bảo ổn định khu vực.

Bản ghi nhớ mới mở ra cơ hội kinh tế cực lớn cho nước cộng hòa Hồi giáo khi đề cập đến việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt khắc nghiệt vốn bị áp đặt lâu nay. Theo đó, Iran sẽ được phép bán dầu trở lại thị trường thế giới và mở lại eo biển Hormuz để lưu thông hàng hóa quốc tế bình thường. Đặc biệt, phía Mỹ cùng các đối tác khu vực cam kết sẽ phát triển một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD (khoảng 7.643.700 tỷ đồng) dành riêng cho quốc gia Trung Đông này. Tuy nhiên, văn bản dài chưa đầy 800 từ này vẫn còn bỏ ngỏ nhiều chi tiết kỹ thuật phức tạp về chương trình hạt nhân của Tehran trong tương lai.

Washington sẵn sàng tái khởi động hành động quân sự nếu Tehran vi phạm thỏa thuận

Trái ngược với sự lạc quan từ phía Tehran, chính quyền Washington vẫn duy trì thái độ thận trọng và kèm theo những lời cảnh báo cứng rắn về mặt quân sự. Tại Brussels, sau cuộc gặp với các bộ trưởng quốc phòng thuộc khối NATO, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã lên tiếng nhắc nhở về tính thực thi của thỏa thuận vừa ký. Ông Hegseth nhấn mạnh rằng phía Mỹ hoàn toàn có đủ khả năng và sự sẵn sàng để khởi động lại các hành động quân sự nếu đối phương không tuân thủ cam kết. Tuyên bố này cho thấy Mỹ vẫn đang đặt Iran dưới một cơ chế giám sát nghiêm ngặt trong suốt quá trình đàm phán.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump khẳng định việc tái áp dụng các lệnh phong tỏa toàn diện sẽ được thực hiện ngay lập tức nếu tiến trình đàm phán không đạt kết quả. Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là các chi tiết cụ thể liên quan đến chương trình làm giàu uranium vốn chưa được chi tiết hóa trong bản ghi nhớ sơ bộ,. Các chuyên gia quốc tế nhận định giai đoạn 60 ngày tới sẽ là thử thách thực sự cho sự tin tưởng giữa hai bên sau nhiều thập kỷ căng thẳng. Việc duy trì hòa bình hay quay trở lại xung đột vũ trang phụ thuộc hoàn toàn vào những bước đi cụ thể của Iran.

Thành Luân (Tổng hợp)