Hàng chục tấn nội tạng, thịt đông lạnh không rõ nguồn gốc liên tiếp bị phát hiện tại nhiều địa phương, nhưng những vụ bắt giữ vẫn chưa đồng nghĩa với việc nguồn hàng vi phạm được chặn từ gốc.

Chỉ trong tuần cuối tháng 7 và đầu tháng 8/2026, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc tại Đồng Nai, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Gia Lai và tuyến biên giới Lào Cai. Riêng vụ tại Đồng Nai ngày 31/7, gần 17 tấn thực phẩm được thu giữ trên một chuyến xe, cho thấy lượng hàng có thể đi qua các khâu trung chuyển trước khi đến nơi tiêu thụ lớn hơn nhiều so với những gì người mua nhìn thấy.

Thực phẩm không rõ nguồn gốc bị phát hiện với số lượng lớn, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt từ khâu vận chuyển đến tiêu thụ.
Lực lượng chức năng kiểm tra số thực phẩm không rõ nguồn gốc trên xe tải tại Đồng Nai gồm các bao thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc số lượng gần 17 tấn. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Trưa 31/7, tại Bến xe Đồng Nai, phường Tam Hiệp, Đội Quản lý thị trường số 1 phối hợp Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Đồng Nai kiểm tra xe đông lạnh biển số 89H-070.42 khi tài xế Lê Ngọc Hiếu, 32 tuổi, cùng một người khác đang sang tải hàng sang xe 60H-413.74.

Bên trong là 16.350kg nầm lợn, dồi trường, trứng non, thịt heo và heo sữa, đóng trong bao bì in toàn chữ nước ngoài. Tài xế không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hay giấy chứng nhận kiểm dịch thú y, nên lực lượng chức năng lập biên bản, niêm phong lô hàng cùng hai phương tiện để mở rộng điều tra.

” Nếu không được ngăn chặn kịp thời, số hàng này có thể được đưa vào nhà hàng, quán ăn, chợ dân sinh, bếp ăn tập thể”, đại diện lực lượng Quản lý thị trường cảnh báo. Hành vi sang tải được cơ quan chức năng nhận định là bước trung chuyển để tiếp tục đưa hàng đi tiêu thụ.

Từ một xe hàng đến những tuyến vận chuyển khác

Vụ Đồng Nai không phải trường hợp riêng lẻ. Ngày 02/8, tại Km287 Quốc lộ 18, phường Móng Cái 1, Quảng Ninh, lực lượng chức năng kiểm tra xe 14K-294.63 và phát hiện khoảng 1,9 tấn thực phẩm đông lạnh do Trung Quốc sản xuất.

Thực phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất hiện tràn lan, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt từ biên giới đến thị trường.
Các lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý thực phẩm nhập lậu tại khu vực biên giới tại Quảng Ninh. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Lô hàng gồm 600kg tràng gà, 240kg trứng gà non, 360kg tràng lợn và 700kg ức vịt; nhiều sản phẩm đã rã đông, chảy nước, bốc mùi nhưng chủ hàng không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.

Tại tuyến biên giới Lào Cai, Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai trong tháng 7 và đầu tháng 8 cũng tạm giữ 686kg thực phẩm. Trong đó có lô 330kg lạp xưởng, xúc xích và thịt xiên bị bỏ lại ngay khu vực cửa khẩu nhằm né tránh kiểm tra.

Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai liên tiếp tạm giữ thực phẩm không rõ nguồn gốc, cho thấy nguy cơ hàng nhập lậu vào nội địa.
Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai kiểm tra, tạm giữ các bao thực phẩm không rõ nguồn gốc. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Theo lãnh đạo Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai, một thủ đoạn phổ biến là chia nhỏ hàng hóa từ phía Trung Quốc, vận chuyển trái phép qua đường bộ theo nhiều đợt rồi tập kết hoặc bỏ lại rải rác quanh cửa khẩu. Cách này khiến việc xác định chủ hàng khó hơn và giảm thiệt hại nếu một lô bị phát hiện.

Bắt được hàng không có nghĩa là đã chặn được nguồn gốc

Sáu tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường cả nước kiểm tra, xử lý 2.124 vụ vi phạm về an toàn thực phẩm, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến thực phẩm không bảo đảm an toàn, không rõ nguồn gốc xuất xứ, cùng những sai phạm về kiểm nghiệm, bảo quản, ghi nhãn và tự công bố sản phẩm.

Thực phẩm “bẩn” tràn lan, từ hàng đông lạnh, nội tạng đến thực phẩm nhập lậu, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt nguồn gốc và tiêu thụ.
Lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện thực phẩm không rõ nguồn gốc tại cơ sở kinh doanh. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Con số xử lý lớn nhưng không cho thấy nguồn hàng vi phạm đã thu hẹp. Việc các vụ quy mô lớn liên tiếp xuất hiện tại nhiều địa phương cho thấy kiểm tra từng xe, từng kho hoặc từng điểm bán mới chỉ tác động vào những mắt xích đã lộ diện.

Phương thức hoạt động cũng đang được chia nhỏ hơn. Hàng có thể được cất tại kho lạnh, nhà ở, điểm chứa tạm ở vùng ven đô hoặc khu vực giáp ranh, sau đó đi qua nhiều khâu trung gian; trên môi trường thương mại điện tử, tài khoản cá nhân, hội nhóm kín, livestream và tin nhắn riêng tiếp tục làm việc truy tìm chủ thể kinh doanh trở nên khó khăn.

Bà Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng, cho rằng nguy cơ sử dụng thực phẩm “bẩn”, thực phẩm giả, không rõ nguồn gốc vẫn hiện hữu, nhất là ở các kênh phân phối nhỏ lẻ. Theo bà, thực phẩm không an toàn không chỉ đe dọa sức khỏe mà còn làm tăng chi phí điều trị, giảm năng suất lao động và xói mòn niềm tin của người tiêu dùng.

Bà kiến nghị tăng cường hậu kiểm, kiểm soát nguồn gốc và điều kiện an toàn từ đầu vào, thống nhất đầu mối quản lý và nâng cao năng lực kiểm nghiệm tại cơ sở.

Từ giữa năm 2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, cho phép thương nhân triển khai qua hệ thống của Bộ hoặc kết nối với nền tảng VeriGoods. Ngày 02/6/2026, Bộ Công an và Bộ Công Thương cũng ký Kế hoạch số 440/KH-BCA-BCT về phối hợp tổng rà soát, kiểm tra và xử lý vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm trên toàn quốc.

Tuy nhiên, truy xuất chỉ có ý nghĩa khi dữ liệu mã được đối chiếu với hóa đơn, chứng từ, hồ sơ công bố, ngày sản xuất, hạn sử dụng và thông tin nhà phân phối. Nếu chỉ dừng ở tem hoặc mã QR, công cụ kiểm soát vẫn khó chạm tới phần gốc của chuỗi cung ứng.

Khi một lô hàng bị chặn mới chỉ là phần đã lộ ra, cuộc chiến với thực phẩm bẩn vẫn nằm ở những mắt xích chưa nhìn thấy.

Trường Anh (tổng hợp)