TEHRAN – Iran cảnh báo các nước láng giềng không tham gia chiến dịch kinh tế của Mỹ, trong khi UAE vừa đình chỉ toàn bộ giao dịch thương mại và tài chính với Tehran.

Mohsen Rezaei đưa ra tuyên bố trên truyền hình nhà nước IRIB tối 22/8 theo giờ Tehran, tức đêm cùng ngày theo giờ Hà Nội. Diễn biến này xảy ra sau khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời 60 ngày giữa Iran và Mỹ hết hạn từ giữa tháng 8 mà không có một thỏa thuận thay thế.

Trong chương trình phát sóng, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran nói Tehran sẽ “gây tổn hại” đến lợi ích của bất kỳ nước láng giềng nào ngả theo Washington. “Chúng tôi nói với tất cả các nước láng giềng rằng đừng tham gia cuộc chiến kinh tế của Mỹ. Nếu không, chúng tôi sẽ coi họ là kẻ thù”, ông nói.

Thông điệp của Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump ngày 19/8 tuyên bố Mỹ sắp phát động “chiến dịch kinh tế nghiền nát nhất từng áp dụng với bất kỳ quốc gia nào”. Washington cũng cảnh báo hậu quả với những nước để ngân hàng, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ “tiếp sức” cho Iran.

Danh sách các kênh mà Mỹ muốn ngăn chặn trải từ buôn lậu dầu, đường dây hoán đổi tiền và chuyển tiền mặt đến tiệm đổi ngoại tệ, đăng ký tàu biển. Như vậy, sức ép không chỉ hướng trực tiếp vào Tehran mà còn nhắm tới các mắt xích bên ngoài giúp nền kinh tế Iran tiếp tục vận hành.

Căng thẳng hiện nay là bước tiếp theo của cuộc đối đầu đã leo thang quân sự từ cuối tháng 02/2026. Biên bản ghi nhớ ký ngày 17/6 từng được kỳ vọng sẽ “chấm dứt vĩnh viễn các hoạt động quân sự”, nhưng văn bản này sau đó đổ vỡ.

Iran đồng thời giữ lập trường cứng rắn về eo biển Hormuz. Ông Rezaei nhấn mạnh việc quản lý và thu phí quá cảnh thuộc quyền của Iran, tách biệt với thỏa thuận riêng giữa Tehran và Oman về tuyến giữa eo biển.

Khi sức ép bên ngoài gặp một nền kinh tế suy yếu

Lời cảnh báo với các nước láng giềng xuất hiện trong lúc Iran đang mất một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất. UAE, quốc gia cung cấp 31% lượng hàng nhập khẩu của Iran, tương đương khoảng 21 tỷUSD năm 2024, đồng thời tiếp nhận 13% lượng hàng xuất khẩu của nước này, đã đình chỉ vô thời hạn mọi giao dịch thương mại và tài chính.

Iran cảnh báo đáp trả quyết liệt chiến dịch trừng phạt của Mỹ, trong khi Tehran đe dọa ngăn hoàn toàn dòng dầu qua Vịnh Ba Tư.
Một người đàn ông Iran đọc báo trên phố giữa lúc căng thẳng Mỹ – Iran gia tăng. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Quyết định được đưa ra sau khi UAE cáo buộc Tehran phóng hai tên lửa đạn đạo về phía lãnh hải nước này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã bác bỏ cáo buộc, nhưng việc đình chỉ giao thương vẫn đặt thêm một sức ép cụ thể lên nền kinh tế Iran.

“UAE là một trong hai huyết mạch kinh tế then chốt còn lại của Tehran”, ông Miad Maleki, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) kiêm cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, nhận định. Nhận xét này cho thấy tác động của việc mất một đối tác thương mại không chỉ nằm ở con số xuất nhập khẩu mà còn ở khả năng duy trì các kênh giao dịch còn lại.

IMF dự báo kinh tế Iran sẽ giảm 6,1% trong năm 2026. Lạm phát của nước này có thể lên gần 69%, mức cao nhất kể từ Thế chiến II.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc trở thành điểm tựa đặc biệt quan trọng khi mua tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Bắc Kinh phản đối “các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp, không được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cho phép”, qua đó duy trì một trong những kênh kinh tế quan trọng nhất của Tehran.

Nhưng một đối tác mua dầu không đồng nghĩa với việc có thể thay thế toàn bộ các tuyến thương mại, tài chính và hậu cần đang bị đe dọa. Iran đang tiếp tục tuyên bố đáp trả các nước tham gia chiến dịch của Mỹ, trong khi chính những quan hệ kinh tế còn lại của nước này lại trở thành mục tiêu của sức ép ngày càng lớn.

Vũ Phượng (tổng hợp)