Giá dầu thô thế giới vượt ngưỡng 110 USD đang tạo áp lực lạm phát, tác động trực tiếp đến chi phí vận tải, thực phẩm cùng các danh mục đầu tư của người tiêu dùng.

Tác động trực diện lên chi phí vận tải và chuỗi cung ứng logistics toàn cầu

Lần đầu tiên sau gần bốn năm, giá dầu thô Brent toàn cầu đã chính thức vượt mốc 110 USD mỗi thùng, thậm chí có thời điểm vọt lên ngưỡng 116 USD. Nguyên nhân chủ yếu được cho là do các xung đột địa chính trị leo thang. Sự bứt phá này không đơn thuần là những con số trên bảng điện tử mà đang thiết lập mặt bằng giá mới.

Khi giá dầu thô WTI và Brent tăng hơn 50%, người tiêu dùng cảm nhận rõ rệt nhất tại các trạm xăng. Dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ cho thấy giá xăng tại nước này tăng 16%, trong khi dầu diesel tăng vọt 22%. Tại Việt Nam, dù có chính sách bình ổn, việc điều chỉnh giá nhiên liệu tăng là khó tránh khỏi.

Chi phí đi lại không chỉ dừng lại ở việc đổ xăng cho phương tiện cá nhân. Giá dầu mỏ chi phối trực tiếp giá nhiên liệu hàng không, buộc các hãng bay phải chuyển phần phụ trội này sang giá vé. Ngay cả dịch vụ xe công nghệ cũng kích hoạt phụ phí để bù đắp cho tài xế, trong khi giá phụ tùng và lốp xe cũng tăng.

Ngành logistics, vốn coi xăng dầu là mạch máu, đang chịu áp lực khổng lồ trên mọi tuyến đường bộ, đường biển và hàng không. Theo tờ The New York Times, sự tê liệt tại eo biển Hormuz nơi chiếm 1/5 lượng dầu toàn cầu đang đẩy cước vận tải biển lên cao. Các công ty vận tải buộc phải cộng phí này vào giá dịch vụ.

Cuối cùng, người tiêu dùng sẽ phải chi trả nhiều hơn cho sự chênh lệch này thông qua phí giao hàng và giá bán lẻ. Từ những món đồ đặt mua trên sàn thương mại điện tử đến thực phẩm tại chợ truyền thống đều gánh thêm chi phí vận chuyển. Toàn bộ chuỗi cung ứng đều phải điều chỉnh để thích nghi với mặt bằng giá năng lượng mới.

Căng thẳng tại Iran đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại về triển vọng kinh tế thế giới. (Ảnh: Báo Khai Mở)

Áp lực từ giá thực phẩm nhu yếu phẩm và chi phí sản xuất năng lượng

Có một thực tế ít người để ý là dầu mỏ hiện diện trong hầu hết các công đoạn sản xuất thực phẩm. Giá dầu tăng gián tiếp đẩy chi phí bữa ăn lên cao thông qua toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp. Dầu được dùng vận hành máy cày, máy gặt và là nguyên liệu cốt lõi sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tại các nền kinh tế phát triển, chi phí năng lượng có thể chiếm tới 50% tổng chi phí biến đổi trong sản xuất thực phẩm. Điều này chắc chắn sẽ đẩy giá lương thực tăng vọt. Người tiêu dùng sẽ thấy hóa đơn đi siêu thị cho các mặt hàng thiết yếu hàng tuần của gia đình mình dần phình to.

Bên cạnh đó, các mặt hàng như dầu gội, nước tẩy rửa hay đồ vệ sinh cá nhân cũng chịu ảnh hưởng. Hầu hết các sản phẩm này được đựng trong bao bì nhựa, vốn là một chế phẩm trực tiếp từ dầu mỏ. Khi giá dầu thô leo thang, chi phí sản xuất bao bì tăng theo, khiến giá bán lẻ đến tay người dùng đắt đỏ hơn.

Theo Yahoo Finance, ngành dệt may cũng phụ thuộc rất lớn vào các loại sợi tổng hợp như polyester hay spandex. Khi dầu thô đắt lên, giá thành sản xuất quần áo rục rịch tăng theo. Các đồ gia dụng bằng nhựa như đồ chơi trẻ em, hộp đựng thực phẩm hay thùng chứa cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá năng lượng này.

Trên bình diện vĩ mô, giá dầu và khí tự nhiên toàn cầu tăng vọt thường kéo theo sự gia tăng chi phí đầu vào của ngành điện. Áp lực lan tỏa này khiến chi phí vận hành từ các hộ gia đình đến các xưởng sản xuất đều bị độn lên đáng kể. Điều này được coi là một gánh nặng kinh tế hiện hữu cho toàn xã hội.

Hệ lụy lạm phát biến động thị trường tài chính và khuyến nghị chuyên gia

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, cú sốc năng lượng này có thể khiến danh mục tài sản sụt giảm mạnh. Phản ứng trước mốc dầu 100 USD, thị trường tài chính toàn cầu đã ngay lập tức chao đảo. Đà tăng của giá dầu không chỉ bóp nghẹt biên lợi nhuận doanh nghiệp mà còn đẩy đồng USD mạnh lên, tạo áp lực tỷ giá.

Giới quan sát lo ngại sự bứt phá của giá năng lượng sẽ tạo ra một cú sốc lạm phát trên diện rộng. Áp lực này sẽ bào mòn lợi suất đầu tư và buộc các ngân hàng trung ương phải cân nhắc lại lộ trình lãi suất. Điều này gây sức ép lớn lên cả thị trường cổ phiếu lẫn trái phiếu, làm gia tăng rủi ro tài chính.

Mặc dù vậy, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đã lên tiếng trấn an rằng đà tăng hiện tại phần lớn mang yếu tố phí rủi ro tâm lý. Theo ông, thế giới hiện không thực sự thiếu hụt dầu thô trầm trọng. Tuy nhiên, giá dầu vẫn được ví như một thứ thuế vô hình đang đánh mạnh lên mọi khía cạnh đời sống.

Để giảm thiểu tác động tiêu cực, các chuyên gia tài chính khuyến nghị người tiêu dùng nên chủ động rà soát lại ngân sách gia đình. Việc hạn chế những chuyến đi không thực sự cần thiết và chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng là giải pháp thiết thực. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng chi phí nhiên liệu hàng ngày.

Ngoài ra, người tiêu dùng cũng nên cân nhắc mua dự trữ với số lượng lớn các mặt hàng nhu yếu phẩm trước khi mặt bằng giá mới được thiết lập. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp các hộ gia đình thích nghi tốt hơn với những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới, bảo vệ an toàn tài chính cá nhân lâu dài.

Theo: Khai Mở