Trong bối cảnh các cuộc biểu tình lan rộng do khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng và lo ngại về nguy cơ thay đổi chế độ, chính quyền Iran đã quyết định triển khai gói trợ cấp khẩn cấp nhằm xoa dịu dư luận và giảm bớt áp lực từ người dân.

Trợ cấp khẩn cấp giữa làn sóng phản đối và áp lực từ bên ngoài

Vào ngày Chủ nhật gần đây, chính quyền Tehran thông báo sẽ cung cấp khoản trợ cấp tương đương 4 tháng, với mức 10 triệu rial (khoảng 6-7 euro hoặc tương đương vài USD tùy thời điểm tỷ giá) cho mỗi người dân. Mục tiêu được nêu là “giảm nhẹ gánh nặng sinh hoạt trong điều kiện kinh tế khó khăn”.

Động thái này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra cảnh báo mạnh mẽ: Mỹ sẽ tấn công Iran nếu chính quyền nước này tiếp tục đàn áp và gây thương vong cho người biểu tình, tương tự như những gì đã xảy ra trong quá khứ.

Sang ngày thứ Hai, hệ thống tư pháp Iran tuyên bố sẽ áp dụng chính sách cứng rắn, không khoan nhượng đối với những đối tượng bị coi là “gây rối trật tự” khi các cuộc biểu tình đã bước sang ngày thứ chín.

Nguồn gốc và diễn biến phong trào phản đối

Cuộc biểu tình khởi phát từ ngày 28/12/2025 tại Tehran, ban đầu do các tiểu thương và chủ cửa hàng đóng cửa phản đối lạm phát phi mã cùng tình trạng suy thoái kinh tế. Chỉ trong thời gian ngắn, phong trào đã nhanh chóng lan sang 23/31 tỉnh thành trên cả nước, với yêu sách dần chuyển hướng sang các vấn đề chính trị sâu rộng hơn.

Theo các nguồn tin chính thức và truyền thông quốc tế, làn sóng biểu tình đã ảnh hưởng đến ít nhất 45 thành phố, chủ yếu là các đô thị nhỏ và vừa, tập trung nhiều ở khu vực phía Tây. Phóng viên hãng tin AFP ghi nhận lực lượng cảnh sát cùng cảnh sát chống bạo động đã được bố trí dày đặc tại các nút giao thông chính ở thủ đô Tehran vào thứ Hai. Một số trường học tăng cường an ninh, trong khi nhiều trường đại học chuyển sang học trực tuyến, dù phần lớn cửa hàng vẫn hoạt động bình thường.

Các báo cáo cho biết ít nhất 12 người đã thiệt mạng trong các vụ đụng độ lẻ tẻ kể từ khi biểu tình bắt đầu, bao gồm cả lực lượng an ninh. Hãng thông tấn tư pháp Mizan đưa tin cơ quan tình báo thủ đô đã thu giữ vũ khí, đạn dược và nguyên liệu chế tạo bom tự chế tại một địa điểm ẩn náu.

Tình hình biểu tình có dấu hiệu giảm nhiệt?

Theo hãng thông tấn Fars (Iran), từ tối Chủ nhật đã ghi nhận sự sụt giảm rõ rệt về quy mô và phạm vi các cuộc tụ tập. Tuy nhiên, chính quyền và truyền thông nhà nước chưa đưa ra thông tin đầy đủ, chi tiết về toàn bộ sự kiện. Mạng xã hội tràn ngập video về biểu tình, song nhiều nội dung chưa được xác thực độc lập.

Trong nhiều năm qua, khoảng 86 triệu dân Iran đã phải chịu đựng lạm phát hai chữ số liên tục, cộng thêm tác động nặng nề từ các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân. Mức lương trung bình hàng tháng chỉ khoảng 170 euro, trong khi lương tối thiểu rơi vào khoảng 85 euro. Việc đồng rial mất giá kỷ lục (chạm mức hơn 1,4 triệu rial đổi 1 USD vào cuối 2025) càng đẩy giá thực phẩm và nhu yếu phẩm tăng vọt.

So với các đợt biểu tình lớn trước đây (cuối 2022 sau cái chết của Mahsa Amini hay năm 2019 liên quan tăng giá xăng), phong trào hiện tại chưa đạt quy mô tương đương nhưng mang tính kinh tế rõ nét hơn, đồng thời nhanh chóng lan tỏa và chuyển hướng chính trị.

Tổng hợp