Các nhà ngoại giao cảnh báo kế hoạch gây áp lực quân sự của Mỹ có thể đẩy Iran vào kịch bản nội chiến, gây thảm họa nhân đạo và năng lượng toàn cầu.

Tình trạng của Lãnh tụ Khamenei và sự trỗi dậy của Vệ binh Cách mạng

Ở tuổi 86, Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei hiện đã rút khỏi các hoạt động quản lý hàng ngày của đất nước. Quyền lực điều hành thực tế đang dần chuyển sang các nhân vật thân cận với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), vốn là lực lượng thống trị mạng lưới an ninh và kinh tế Iran. Mặc dù vậy, ông Khamenei vẫn giữ quyền quyết định cuối cùng đối với các vấn đề chiến lược như chiến tranh và chương trình hạt nhân. Sự thiếu vắng một người kế vị rõ ràng đang gây ra nhiều lo ngại về khoảng trống quyền lực trong tương lai.

Giới quan sát tại Washington và Jerusalem nhận định rằng một sự chuyển tiếp lãnh đạo có thể phá vỡ bế tắc hạt nhân, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu ông Khamenei mất, IRGC có thể sẽ trực tiếp nắm quyền và thắt chặt kiểm soát hơn nữa bằng các biện pháp cứng rắn. Bất kỳ người kế vị nào nổi lên dưới áp lực từ nước ngoài đều có nguy cơ bị người dân bác bỏ, từ đó củng cố thêm vị thế của các nhóm quân sự cực đoan trong nội bộ Iran.

Cảnh báo về kịch bản “Syria hóa” và gián đoạn dòng chảy năng lượng

Nhiều nhà phân tích và ngoại giao phương Tây đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về khả năng Iran rơi vào tình trạng phân mảnh giống như giai đoạn đầu của cuộc chiến tại Syria. Một quốc gia 90 triệu dân nếu sụp đổ sẽ tạo ra làn sóng người tị nạn khổng lồ và thúc đẩy chủ nghĩa cực đoan tôn giáo. Nguy cơ nội chiến kéo dài tương tự như Iraq sau năm 2003 là điều mà các quốc gia láng giềng như Thổ Nhĩ Kỳ và các nước vùng Vịnh vô cùng lo ngại.

Bên cạnh thảm họa nhân đạo, sự tan rã của Iran có thể dẫn đến việc gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz – một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Việc Iran trở thành chiến trường cho các đơn vị vũ trang tranh giành lãnh thổ và tài nguyên sẽ làm mất ổn định vượt xa ranh giới quốc gia này. Do đó, thay vì ủng hộ một sự thay đổi chế độ đột ngột bằng quân sự, nhiều quốc gia trong khu vực hiện đang ưu tiên các giải pháp kiềm chế để tránh kịch bản hỗn loạn hoàn toàn.

Theo: Báo Khai Mở