Trước ngày 30/6, kế hoạch sáp nhập thôn sẽ hoàn tất trên cả nước nhằm giảm áp lực quản lý và kiện toàn hệ thống chính trị ngay tại các địa phương.

Thực trạng và áp lực quản lý tại cấp cơ sở

Thống kê từ giới chức ngành nội vụ cho thấy tính đến năm 2025, Việt Nam hiện có 89.574 thôn và tổ dân phố. Con số này thực tế đã giảm đáng kể so với một thập kỷ trước, sau khi các địa phương tiến hành lược bỏ và sắp xếp lại khoảng 47.250 đơn vị hành chính cấp cơ sở. Tuy nhiên, quy mô các đơn vị này vẫn tồn tại sự chênh lệch rất lớn giữa các vùng địa lý khác nhau, gây khó khăn cho việc quản lý thống nhất.

Hiện tại, khu vực miền núi phía Bắc vẫn tồn tại hơn 21.000 thôn có quy mô dưới 150 hộ gia đình, trong khi tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, nhiều tổ dân phố lại đang quá tải với quy mô trên 1.000 hộ. Đáng chú ý, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trong giai đoạn trước đã khiến số lượng đơn vị cơ sở trung bình tại mỗi xã tăng vọt từ 9 lên 27 đơn vị. Sự gia tăng số lượng đầu mối này đang tạo ra những áp lực quản lý nặng nề cho chính quyền cấp cơ sở khi quy định cũ không còn phù hợp.

Về nhân sự, cả nước hiện có hơn 271.000 người hoạt động không chuyên trách tại các thôn và tổ dân phố. Khi quy mô dân cư tăng lên sau khi thực hiện sắp xếp, khối lượng và tính chất công việc của đội ngũ này chắc chắn sẽ thay đổi theo hướng phức tạp hơn. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải rà soát và điều chỉnh lại các chế độ phụ cấp cũng như phương án bố trí nhân sự để đảm bảo tương xứng với nhiệm vụ trong bối cảnh mới.

Lộ trình và tiêu chí sáp nhập thôn mới nhất

Dự thảo quy định mới đã đưa ra các tiêu chí cụ thể về số lượng hộ gia đình cho từng vùng miền để làm căn cứ thực hiện thống nhất trên cả nước. Tại Hà Nội và TP.HCM, mỗi thôn cần đạt tối thiểu 500 hộ và tổ dân phố là 700 hộ, trong khi vùng miền núi phía Bắc yêu cầu thấp hơn với 150 hộ cho thôn và 300 hộ cho tổ dân phố. Các vùng đồng bằng như Sông Hồng, Đông Nam Bộ và Sông Cửu Long áp dụng mức 400 hộ đối với thôn và 550 hộ đối với tổ dân phố; riêng khu vực Tây Nguyên và miền Trung có các mức định biên dao động từ 300 đến 500 hộ tùy đặc thù tỉnh thành.

Quy trình thực hiện việc sắp xếp được yêu cầu phải đảm bảo tính dân chủ và công khai thông qua việc lấy ý kiến trực tiếp từ người dân địa phương. Chính quyền cấp xã có trách nhiệm xây dựng đề án chi tiết, sau đó tổng hợp các phản hồi và giải trình ý kiến nhân dân trước khi trình Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét quyết định. Đối với những khu vực không tổ chức cấp chính quyền địa phương, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ trực tiếp xây dựng và quyết định đề án theo thẩm quyền pháp luật.

Để kịp tiến độ đề ra, các địa phương phải hoàn tất việc rà soát và xây dựng phương án tổng thể trước ngày 10/6 và kết thúc việc thông qua đề án tại cấp xã trước ngày 30/6. Song song đó, các cơ quan an ninh cũng phối hợp rà soát số liệu dân cư và kiện toàn lực lượng bảo vệ trật tự tại cơ sở ngay trong tháng 5. Mục tiêu của đợt thay đổi này là tạo ra một bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu quả và thực sự phù hợp với đặc điểm dân cư cũng như phong tục tập quán của từng vùng miền.

Theo: Báo Dân trí