Sét hòn là hiện tượng gì, xuất hiện ở đâu, khi nào, vì sao hình thành, nguy hiểm ra sao và khoa học đã lý giải đến đâu vẫn là bí ẩn chưa có lời đáp rõ ràng.

Sét hòn – hiện tượng hiếm gặp nhưng có thật trong tự nhiên

Sét hòn từ lâu đã được nhắc đến như một hiện tượng tự nhiên kỳ lạ, từng bị nghi ngờ là ảo giác hoặc sự hiểu nhầm của con người. Tuy nhiên, qua thời gian, ngày càng nhiều bằng chứng và ghi nhận thực tế đã chứng minh rằng đây là hiện tượng có thật, dù cực kỳ hiếm gặp. Những quả cầu ánh sáng xuất hiện bất ngờ, bay lơ lửng trong không khí rồi biến mất trong vài giây đã khiến cả giới khoa học lẫn người chứng kiến không khỏi bối rối.

Thông thường, sét hòn xuất hiện trong các cơn giông bão có sấm sét mạnh. Tuy nhiên, không ít trường hợp cho thấy chúng xuất hiện ngay cả khi thời tiết không có dấu hiệu bất thường. Điều này cho thấy cơ chế hình thành của sét hòn không hoàn toàn phụ thuộc vào sét thông thường, mà có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác trong khí quyển.

Khi phi vào (hoặc phi ra ) một tòa nhà, chúng có thể đi qua ống khói hoặc cửa sổ đang mở, nhưng vẫn phi được vào cửa sổ, tường đang đóng. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tân Thế Kỷ).

Về kích thước, sét hòn thường dao động từ khoảng 5 đến 25 cm, tương đương với một quả cam hoặc quả bóng nhỏ. Màu sắc của chúng rất đa dạng, bao gồm đỏ, vàng, cam, trắng, xanh lam hoặc tím. Ánh sáng phát ra không chớp nháy mà duy trì ổn định, đôi khi thay đổi màu sắc trong quá trình tồn tại.

Một điểm đặc biệt là sét hòn có thể đi xuyên qua cửa sổ hoặc tường mà không gây hư hại rõ rệt. Đây là đặc điểm khiến các nhà khoa học gặp nhiều khó khăn trong việc giải thích bằng các định luật vật lý thông thường. Chính vì vậy, dù đã được nghiên cứu trong nhiều năm, sét hòn vẫn là một trong những hiện tượng tự nhiên bí ẩn nhất.

Những câu chuyện kỳ lạ khiến sét hòn trở nên đáng sợ

Không chỉ dừng lại ở mô tả khoa học, sét hòn còn gắn liền với nhiều câu chuyện thực tế mang tính chất kỳ bí và đôi khi gây ám ảnh. Một nhân chứng từng kể rằng trong một cơn giông lớn, ông nhìn thấy một quả cầu lửa màu đỏ lao từ trên trời xuống, xuyên qua không khí và va vào ngôi nhà của mình. Quả cầu này làm cháy khung cửa sổ, cắt đứt dây điện thoại rồi rơi vào bể nước bên dưới.

Sét hòn thường trôi lơ lửng, bay lượn trong không trung và có dạng hình cầu. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tân Thế Kỷ).

Điều đáng kinh ngạc là chỉ vài phút sau, nước trong bể bắt đầu sôi lên, nhưng khi kiểm tra, không ai tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của quả cầu lửa. Hiện tượng này khiến nhiều người tin rằng sét hòn có thể mang theo nguồn năng lượng đặc biệt mà khoa học chưa hiểu rõ.

Một câu chuyện khác ghi nhận một quả cầu ánh sáng nhỏ màu vàng xuất hiện ngay bên ngoài cửa sổ phòng tắm. Nó xuyên qua tấm rèm mà không làm rách hay cháy, sau đó bay vòng quanh chân của người trong phòng trước khi biến mất. Sự im lặng và chuyển động mượt mà của nó tạo cảm giác vừa kỳ bí vừa đáng sợ.

Đặc biệt, nhiều báo cáo cho thấy sét hòn có thể gây thiệt hại lớn cho động vật. Trong một trường hợp, hai cậu bé trú mưa trong chuồng bò đã nhìn thấy một quả cầu lửa nhảy từ cây xuống đất rồi lăn vào chuồng. Khi bị tác động, nó phát nổ mạnh, khiến phần lớn đàn bò chết, trong khi hai cậu bé vẫn sống sót. Điều này khiến hiện tượng sét hòn trở nên khó lý giải hơn bao giờ hết.

Bức ảnh sét hòn được chụp ở căn cứ không quân Vaerlose, Đan Mạch. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tân Thế Kỷ).

Cách di chuyển và “hành vi” khiến khoa học bối rối

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của sét hòn là cách nó di chuyển và tương tác với môi trường xung quanh. Không giống như tia sét thông thường luôn đi theo đường dẫn điện, sét hòn có thể bay lơ lửng trong không khí, di chuyển chậm theo phương ngang với tốc độ chỉ vài mét mỗi giây. Chúng có thể dừng lại giữa không trung, đổi hướng đột ngột hoặc bay vòng quanh các vật thể.

Nhiều nhân chứng cho biết sét hòn dường như có “hành vi” giống sinh vật sống. Chúng có thể bay quanh một căn phòng, tiến lại gần con người hoặc treo lơ lửng gần các đồ vật như thể đang quan sát. Điều này khiến hiện tượng trở nên khó lý giải hơn, bởi nó không tuân theo quy luật của các hiện tượng điện thông thường.

Một điểm đáng chú ý khác là sét hòn không bị hút mạnh bởi kim loại hoặc nước. Thay vào đó, chúng có thể đi xuyên qua các vật liệu cách điện như kính hoặc composite mà không gây hư hại rõ ràng. Một số báo cáo còn ghi nhận hiện tượng sét hòn tự xoay khi di chuyển hoặc “nhảy” qua các vật thể cứng.

Hiện tượng sét hòn trở nên bí ẩn hơn khi nhiều người cho rằng đã nhìn thấy chúng đi xuyên qua cả những vật liệu được cho là cách điện rất tốt như thủy tinh hay composit. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tân Thế Kỷ).

Thời gian tồn tại của sét hòn thường rất ngắn, phổ biến dưới 5 giây, nhưng cũng có trường hợp kéo dài hơn một phút. Khi biến mất, chúng có thể phát nổ hoặc tan biến một cách im lặng, để lại âm thanh như tiếng huýt gió và mùi đặc trưng giống ozone hoặc oxit nitric.

Nỗ lực giải mã và những giả thuyết chưa hoàn chỉnh

Trong suốt nhiều năm, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thuyết nhằm giải thích hiện tượng sét hòn, nhưng đến nay vẫn chưa có lời giải thích thống nhất. Một trong những giả thuyết phổ biến cho rằng sét hòn hình thành từ silica trong đất. Khi sét đánh xuống khu vực giàu silica, nhiệt độ cao làm bay hơi vật chất này, tạo ra các hạt nano mang điện tích, sau đó kết hợp lại thành một cấu trúc phát sáng.

Một nghiên cứu năm 2007 tại Brazil đã tái tạo hiện tượng tương tự trong phòng thí nghiệm bằng cách sử dụng điện để làm bay hơi silicon. Kết quả tạo ra các quả cầu phát sáng nhỏ, tồn tại trong vài giây và có màu sắc tương tự sét hòn tự nhiên. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về hiện tượng này.

Ngoài ra, một giả thuyết khác cho rằng sét hòn là dạng plasma được giữ ổn định bởi năng lượng vi sóng hình thành trong quá trình sét đánh. Điều này có thể giải thích khả năng tồn tại lâu hơn và chuyển động tự do của chúng trong không khí.

Năm 2012, các nhà khoa học tại Trung Quốc đã ghi lại được hình ảnh sét hòn bằng camera tốc độ cao từ khoảng cách xa. Quả cầu ánh sáng này cho thấy sự thay đổi màu sắc rõ rệt trước khi biến mất, cung cấp thêm dữ liệu quan trọng cho nghiên cứu.

Dù đã có nhiều tiến bộ, sét hòn vẫn là một hiện tượng khó dự đoán và hiếm gặp, khiến việc nghiên cứu gặp nhiều hạn chế. Cho đến nay, nó vẫn được xem là một trong những bí ẩn lớn của tự nhiên, tiếp tục thách thức giới khoa học trên toàn thế giới.

Theo: Tân Thế Kỷ