Thói quen ăn cơm với trái cây tại miền Tây không chỉ là sở thích vị giác mà còn bắt nguồn từ nhu cầu năng lượng và hoàn cảnh người nông dân lao động.

Cơm với trái cây bắt nguồn từ nhu cầu năng lượng

Thói quen ăn cơm cùng các loại hoa quả như chuối, xoài hay dưa hấu vốn rất phổ biến tại khu vực miền Tây Nam Bộ. Dù hiện nay nhiều trang thông tin du lịch quảng bá đây là một trải nghiệm ẩm thực thú vị, nhưng đối với người dân bản địa, nếp ăn này đôi khi lại xuất phát từ những tình huống bất đắc dĩ. Trong những lúc thiếu thốn thức ăn hoặc bận rộn việc đồng áng, một trái chuối chín ngay tại vườn trở thành giải pháp nhanh gọn để hoàn thành bữa cơm.

Xét về góc độ dinh dưỡng, tinh bột trong cơm khi kết hợp với các loại đường tự nhiên như sucrose, fructose và glucose trong chuối chín sẽ tạo ra một nguồn năng lượng dồi dào. Đây là yếu tố then chốt cho những người nông dân phải làm công việc nặng nhọc ngoài trời nắng gắt trong thời gian dài. Sự kết hợp này không chỉ đơn thuần là việc thay thế thức ăn mặn mà còn là một phương thức cung cấp năng lượng tức thời, giúp cơ thể duy trì sức bền trong quá trình lao động.

Qua thời gian, việc ăn cơm với chuối từ một giải pháp tình thế đã dần trở thành một phần trong nhận thức và thói quen hàng ngày. Nhiều người lớn tuổi tại địa phương kể lại rằng, việc xắt chuối ăn cùng cơm khi đang dở dang công việc trên đồng đã tạo nên một nếp sống khó bỏ. Thậm chí, ngay cả khi đời sống đã trở nên khá giả hơn, hình ảnh bữa cơm giản đơn ấy vẫn gợi lại nhiều ký ức về một thời gian khó nhưng ấm áp tình làng quê tại vùng đất này.

Sự cân bằng giữa hương vị mặn và ngọt

Ngoài chuối, người miền Nam còn đưa nhiều loại trái cây nhiệt đới khác vào bữa chính như một cách làm phong phú thực đơn thực vật. Khác với cách ăn chuối có phần tiện lợi, việc dùng xoài hay dưa hấu thường mang tính chủ đích hơn trong việc điều chỉnh khẩu vị bữa ăn. Xoài non hoặc xoài xanh thường được thái miếng để ăn kèm với các loại khô cá hoặc món kho lạt, tạo nên một sự tương phản thú vị giữa vị chua, ngọt và mặn đặc trưng của ẩm thực sông nước.

Nhà văn Vũ Bằng trong các ghi chép về ẩm thực miền Nam từng bày tỏ sự ngạc nhiên khi chứng kiến người dân lao động ăn cơm trắng với khô mặn hoặc mắm sống kèm theo một miếng dưa hấu đỏ. Thực tế, vị ngọt thanh và tính mát của trái cây giúp trung hòa cái mặn chát của các loại mắm, tạo nên một sự cân bằng hài hòa về vị giác. Đây không chỉ là cách ăn đối phó với cơn đói mà còn thể hiện sự sáng tạo của người dân trong việc tận dụng sản vật địa phương để cải thiện hương vị bữa ăn hàng ngày.

Trong văn học của Nguyễn Ngọc Tư, hình ảnh chén cơm nguội chan nước kho cá ăn cùng chuối chín hiện lên như một mảnh ký ức tuổi thơ gắn liền với những buổi đi làm đồng về muộn. Hiện nay, các nhà tiếp thị du lịch đã biến tấu nếp ăn này thành những món ăn cầu kỳ hơn như cơm chiên chuối để thu hút du khách. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của việc kết hợp cơm và trái cây vẫn nằm ở sự gắn bó mật thiết với hành trình truyền thống và tâm hồn thuần hậu của con người vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Theo: Báo Tuổi Trẻ