Ngày 11/6, Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ đã chấm dứt cuộc chiến với Iran sau khi đạt được bản ghi nhớ hạt nhân then chốt và dự kiến mở lại eo biển Hormuz vào cuối tuần này.

Bản ghi nhớ hạt nhân và triển vọng thông quan tại eo biển huyết mạch

Tại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã đạt được một bản ghi nhớ rất mạnh mẽ để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 3 tháng qua. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, phía Iran đã đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, điều vốn chiếm tới 95% mục đích của thỏa thuận hòa bình. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc không kích và ném bom theo lịch trình đã được hủy bỏ sau các cuộc đàm phán cấp cao nhất với ban lãnh đạo Iran.

Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ dẫn đến việc mở lại eo biển Hormuz sớm nhất là vào cuối tuần này tại châu Âu. Các bên liên quan trực tiếp bao gồm Mỹ, Israel, Ả rập Xê út và một số quốc gia trong khu vực đều đã đồng ý về những điểm cốt lõi cuối cùng. Tuy nhiên, ông Donald Trump cũng khẳng định biện pháp phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran tại khu vực này vẫn sẽ được duy trì hiệu lực toàn diện cho đến khi các văn bản được ký kết chính thức.

Bên cạnh các nỗ lực ngoại giao, tình hình thực địa vẫn còn những diễn biến phức tạp khi Mỹ xác nhận một trực thăng tấn công Apache đã bị rơi ngoài khơi Oman. Tổng thống Donald Trump cho biết các phi công đều an toàn sau sự cố này. Trước đó, Iran cũng đã thực hiện các đòn bắn trả vào loạt căn cứ quân sự của Mỹ để đáp trả các cuộc không kích.

Lằn ranh đỏ của Tehran và các điều kiện dỡ bỏ lệnh trừng phạt

Về phía Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết nước này vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận khả thi với Mỹ. Đại diện Tehran khẳng định sẽ không thỏa hiệp về các “lằn ranh đỏ” trong suốt quá trình đàm phán và cho rằng các báo cáo về thời gian, địa điểm ký kết hiện chỉ là suy đoán. Iran cáo buộc phía Mỹ liên tục thay đổi lập trường dù phần lớn văn bản đàm phán đã được hoàn thiện.

Để đi đến thỏa thuận cuối cùng, giới chức Iran đã đưa ra các yêu cầu cụ thể bao gồm việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt quốc tế. Nước này cũng yêu cầu phía Mỹ giải phóng hàng tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa tại các ngân hàng nước ngoài. Đặc biệt, Tehran kiên quyết yêu cầu được công nhận quyền kiểm soát hoàn toàn đối với eo biển Hormuz như một điều kiện tiên quyết để ổn định tình hình khu vực.

Dù Tổng thống Donald Trump tỏ ra lạc quan về việc ký kết thỏa thuận sớm, giới quan sát cho rằng các cuộc thảo luận vẫn đang ở giai đoạn nước rút với nhiều chi tiết kỹ thuật cần thống nhất. Đây được xem là bước đột phá ngoại giao có ý nghĩa nhất nhằm chấm dứt tình trạng thù địch giữa Mỹ, Israel và Iran trong thời gian qua. Mọi ánh nhìn hiện đang đổ dồn về các cuộc tiếp xúc tại châu Âu vào cuối tuần này để xác nhận lệnh ngừng bắn chính thức.

Tâm Thanh (tổng hợp)