Sau 6 tháng giao tranh, Mỹ và Iran vẫn chưa tìm được tiếng nói chung, trong khi sức ép quân sự, kinh tế và nguy cơ bất ổn tại eo biển Hormuz tiếp tục phủ bóng lên khu vực.

Xung đột Mỹ – Iran bước sang tháng thứ 7 trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao chưa tạo được bước đột phá. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian mô tả tình trạng hiện nay là “không chiến tranh cũng không hòa bình”, phản ánh thế bế tắc giữa hai bên.

Mỹ tiếp tục duy trì thế trận quân sự tại Trung Đông và gây sức ép kinh tế lên Iran. Tổng thống Donald Trump cho biết Washington không vội thúc đẩy Tehran trở lại bàn đàm phán, đồng thời khẳng định Iran đang gặp nhiều khó khăn về kinh tế và năng lực.

Trong khi đó, Iran vẫn xem eo biển Hormuz là một trong những công cụ quan trọng để tạo sức ép. Đây là tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, nhưng khả năng sử dụng lợi thế này đang chịu nhiều hạn chế.

Giới quan sát cho rằng các lực lượng thân Iran trong khu vực đã suy yếu sau nhiều năm xung đột. Tham vọng hạt nhân của Tehran cũng bị ảnh hưởng sau những diễn biến quân sự trước đó, khiến vị thế của Iran trong cuộc đối đầu trở nên phức tạp hơn.

Dù vậy, nguy cơ bất ổn tại eo biển Hormuz vẫn hiện hữu. Khả năng Iran tấn công các cơ sở của Mỹ trong khu vực cũng được xem là một phương án mà Tehran có thể sử dụng nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.

Tàu thuyền tại khu vực eo biển Hormuz nhìn từ bán đảo Musandam của Oman. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Qatar đang đóng vai trò trung gian trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Ngày 27/8, Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani đến Tehran và thảo luận với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi về các biện pháp hạ nhiệt căng thẳng.

Một trong những nội dung được đề cập là khả năng thiết lập hành lang vận tải chung tạm thời giữa Iran và Oman qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng thảo luận việc rà phá thủy lôi và tạo điều kiện để hoạt động hàng hải được duy trì.

Iran đưa ra một số điều kiện để xem xét mở lại eo biển Hormuz, trong đó có yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran, kết thúc chiến sự, bồi thường thiệt hại và dỡ bỏ các biện pháp cấm vận.

Phía Mỹ hiện phủ nhận có cuộc đàm phán trực tiếp đang diễn ra với Iran. Nhà Trắng cho biết Washington tiếp tục tập trung gây sức ép kinh tế, trong khi Tổng thống Trump vẫn để ngỏ các lựa chọn tiếp theo.

Xung đột cũng bắt đầu tạo ra những hệ lụy đối với thế trận của Mỹ ở châu Âu. Một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết lực lượng nước này tại châu lục đang thiếu tên lửa đánh chặn Patriot, dù NATO bác bỏ nhận định rằng tình trạng thiếu hụt đang ở mức nghiêm trọng.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby cho rằng NATO cần thích ứng với tình hình mới. Washington đang rà soát không chỉ hệ thống căn cứ mà cả thế trận chiến lược tại châu Âu, đồng thời thúc đẩy các nước trong khu vực tăng cường năng lực phòng thủ.

Sau nửa năm xung đột, Mỹ và Iran vẫn duy trì sức ép lên nhau nhưng chưa bên nào tạo được điều kiện đủ để kết thúc đối đầu. Khi ngoại giao chưa đạt tiến triển rõ ràng, tương lai của khu vực tiếp tục phụ thuộc vào khả năng kiểm soát căng thẳng và tránh một vòng leo thang mới.

Tâm Thanh (tổng hợp)