Tại New Delhi, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cảnh báo sức ép từ Mỹ và Israel đang ở mức nghiêm trọng, trong khi IRGC phát tín hiệu sẵn sàng chuyển sang các chiến dịch tấn công.

Trước thềm Hội nghị thượng đỉnh BRICS khai mạc ngày 12/9 (giờ Hà Nội), ông Pezeshkian cho rằng Tehran đang đối mặt một giai đoạn đặc biệt phức tạp sau các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel trong những tháng qua. Tổng thống Iran nhận định việc sử dụng các biện pháp kinh tế nhằm gây sức ép lên một quốc gia có thể khiến căng thẳng vượt ra ngoài phạm vi của nước đó.

Ông cảnh báo các biện pháp nhằm vào thương mại, năng lượng, cơ sở hạ tầng và hệ thống tài chính sẽ tạo ra tác động rộng hơn. “Khi một quốc gia phải chịu sức ép chính trị và quân sự nhắm vào thương mại, năng lượng, cơ sở hạ tầng và hệ thống tài chính, hệ quả sẽ lan ra ngoài biên giới quốc gia đó”, ông nói.

Theo Tổng thống Iran, những thế lực bên ngoài đang tìm cách buộc các quốc gia phải khuất phục, nhưng Tehran sẽ không chấp nhận điều này.

Xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2, khi Washington và Tel Aviv tiến hành các cuộc không kích vào lãnh thổ Iran. Chiến sự diễn ra trong lúc kinh tế Iran vốn chịu sức ép lớn do đồng nội tệ mất giá và lạm phát cao.

Tehran sau đó tăng kiểm soát hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng một phần tư dầu thô và một phần năm khí hóa lỏng của thế giới. Hoạt động tàu thuyền qua tuyến đường này vì thế nhiều lần bị đình trệ, trong khi chiến sự kéo dài hơn sáu tháng tiếp tục gây thiệt hại về người và làm thị trường năng lượng toàn cầu biến động.

Giá dầu phản ánh sức ép từ chiến sự

Áp lực kinh tế được thể hiện rõ trên thị trường dầu mỏ. Giá dầu Brent ngày 10/9 vượt 108 USD/thùng, cao nhất kể từ giữa tháng 5, trước khi giảm nhẹ xuống quanh 106 USD/thùng một ngày sau đó, tăng gần 20% trong một tháng.

Lo ngại nguồn cung bị gián đoạn kéo dài là một trong những yếu tố thúc đẩy giá dầu. Sản lượng dầu của Saudi Arabia trong tháng 8 giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1990, trong khi lực lượng Houthi liên minh với Iran tại Yemen tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia.

Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông, đồng thời khiến những cảnh báo của Tehran về sức ép kinh tế trở nên đáng chú ý hơn.

Ở chiều quân sự, Chuẩn tướng Hassan Hassanzadeh, chỉ huy lực lượng IRGC khu vực Đại Tehran, tuyên bố Iran đã vượt qua giai đoạn tập trung vào phòng thủ và đang tiến gần các chiến dịch tấn công.

Phát biểu tại một cuộc diễn tập của lực lượng đặc nhiệm IRGC ở Tehran, ông Hassanzadeh cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã sẵn sàng triển khai nhanh chóng tới bất kỳ khu vực nào trên lãnh thổ để đối phó đối phương. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Iran nhắc lại dấu mốc “cuộc chiến 12 ngày” từng diễn ra trong xung đột trước đó.

Nhưng cùng lúc phát đi thông điệp cứng rắn trên mặt trận quân sự, Tehran vẫn duy trì kênh ngoại giao với các nước trong khu vực. Bộ Ngoại giao Iran xác nhận nước này sẽ gặp các quốc gia vùng Vịnh tại Salalah, Oman, ngày 14/9.

Đây sẽ là cuộc gặp cấp ngoại trưởng đầu tiên giữa Iran và sáu nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh kể từ khi chiến sự bùng phát. Các bên dự kiến bàn về khả năng thiết lập tuyến hàng hải an toàn qua eo biển Hormuz, trên cơ sở những cuộc đàm phán song phương Iran – Oman trước đó.

Iran cho rằng an ninh hàng hải tại Hormuz không thể được bảo đảm nếu các biện pháp phong tỏa và gây sức ép kinh tế từ bên ngoài vẫn tiếp diễn. Lập trường này cho thấy Tehran đang duy trì đồng thời hai hướng tiếp cận: tăng sức ép quân sự nhưng vẫn để ngỏ khả năng giải quyết vấn đề thông qua đàm phán.

Trong vài ngày, Iran liên tiếp đưa ra cảnh báo về mức độ nguy hiểm của sức ép, phát tín hiệu sẵn sàng tấn công và chuẩn bị cho một cuộc gặp ngoại giao với các nước vùng Vịnh. Những động thái song song này diễn ra khi nền kinh tế Iran tiếp tục chịu tác động từ cuộc xung đột kéo dài.

Phạm Mai (tổng hợp)