Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol đề xuất xây dựng đường ống dẫn dầu từ Iraq sang Thổ Nhĩ Kỳ nối Basra với cảng Ceyhan. Dự án này nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz và đảm bảo an ninh năng lượng.

Eo biển Hormuz bất ổn thúc đẩy phương án xây dựng đường ống dẫn dầu từ Iraq sang Thổ Nhĩ Kỳ

Tình hình giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz đang diễn biến rất phức tạp khi Iran liên tục tái áp đặt các lệnh hạn chế đối với tàu thương mại chỉ sau chưa đầy một ngày tuyên bố mở cửa cho tàu thương mại. Nhiều tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng hiện nay đã phải quay đầu sau khi nhận được những cảnh báo đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược này từ phía Tehran. Sự bất ổn hiện nay đang gây áp lực rất lớn lên các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ trong khu vực, đặc biệt là quốc gia láng giềng Iraq.

Hiện nay, quốc gia này đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu từ các cảng phía Nam tại Basra ra thị trường quốc tế. Khu vực Basra đóng vai trò sống còn đối với nền kinh tế Iraq khi sở hữu trữ lượng dầu mỏ khổng lồ đạt khoảng 90 tỷ thùng. Theo số liệu thực tế được ghi nhận từ các báo cáo năng lượng, lượng dầu tại Basra hiện đang chiếm tới 90% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn nước Iraq.

Trước thực trạng đó, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế Fatih Birol ví eo biển Hormuz hiện nay giống như một chiếc bình đã vỡ và rất khó để hàn gắn lại nguyên vẹn. Ông vừa đề xuất xây dựng một tuyến đường ống dẫn dầu mới mang tính chiến lược nối liền các mỏ tại Basra với cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ bên bờ Địa Trung Hải. Dự án được kỳ vọng sẽ giúp dòng chảy dầu khí toàn cầu thoát khỏi những rắc rối và rủi ro liên quan đến eo biển này.

Tuyến đường ống nối Basra và cảng Ceyhan dự kiến giúp dòng chảy dầu khí thoát khỏi rủi ro tại eo biển Hormuz. (Ảnh: Chụp màn hình báo CafeF).

Thỏa thuận chính trị và triển vọng vẽ lại bản đồ năng lượng tại khu vực

Để dự án có thể triển khai trên thực tế, Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq cần phải đạt được một thỏa thuận chính trị chung về việc mở rộng hệ thống đường ống. Thổ Nhĩ Kỳ đã chủ động đề xuất kết nối các mỏ dầu hiện có từ Kirkuk ở phía Bắc xuống tới tận những mỏ dầu tại phía Nam. Đây là một phần trong nỗ lực xây dựng tuyến đường thương mại trị giá hàng tỷ đô la trải dài từ cảng Faw đến biên giới phía Bắc Thổ Nhĩ Kỳ.

Dự án này đặc biệt hấp dẫn đối với các quốc gia châu Âu đang tìm kiếm nguồn cung năng lượng bền vững và an toàn hơn trong bối cảnh địa chính trị biến động. Ông Fatih Birol tin tưởng rằng các đối tác châu Âu hoàn toàn có thể hỗ trợ tích cực về mặt tài chính cho công trình chiến lược này trong thời điểm hiện tại. Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ cùng Syria và Jordan đã nhất trí hiện đại hóa hệ thống đường sắt cùng đường cao tốc để tạo hành lang vận tải liền mạch.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện nổi lên như một lựa chọn khả thi khi dự án Hành lang Kinh tế Ấn Độ – Trung Đông – Châu Âu do Mỹ hậu thuẫn đang bị đình trệ do xung đột tại dải Gaza. Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi trên Biển Đỏ cũng khiến hoạt động vận tải quốc tế qua các tuyến đường cũ gặp nhiều rủi ro địa chính trị. Những yếu tố này càng làm tăng thêm tính khả thi và cấp thiết cho việc vẽ lại bản đồ năng lượng tại khu vực.

Theo: CafeF