Diễn biến kinh tế thế giới tuần qua nổi bật với phán quyết thuế quan tại Mỹ, đàm phán hạt nhân Iran bế tắc cùng loạt thỏa thuận thương mại quan trọng giữa các cường quốc.

Trở ngại pháp lý về thuế quan và tối hậu thư hạt nhân Mỹ – Iran

Vào thứ Sáu ngày 20/02, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn chính sách thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Các thẩm phán kết luận rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế không trao thẩm quyền áp thuế quan cho tổng thống. Ngay sau đó, ông Trump tuyên bố sẽ ký sắc lệnh hành pháp mới để áp mức thuế toàn cầu 10%.

Trong khi đó, căng thẳng hạt nhân tại vùng Vịnh nóng trở lại khi các cuộc đàm phán ở Geneva không đạt tiến triển. Phó tổng thống JD Vance cho biết Iran chưa đáp ứng các ranh giới đỏ của Washington. Tổng thống Trump đưa ra tối hậu thư 10 đến 15 ngày để đạt thỏa thuận, đồng thời cân nhắc tấn công quân sự quy mô hạn chế. Iran tuyên bố đáp trả mọi mục tiêu Mỹ.

Tăng trưởng Mỹ giảm tốc và gánh nặng thâm hụt thương mại

Theo dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ, tăng trưởng GDP quý 4 năm 2025 của nước này chỉ đạt 1,4%, thấp hơn nhiều so với dự báo 2,5%. Tính chung cả năm 2025, kinh tế Mỹ tăng trưởng 2,2%, giảm so với mức 2,8% của năm trước đó. Sự sụt tốc này chủ yếu do chính phủ đóng cửa từ ngày 1/10 đến 12/11, gây ảnh hưởng tiêu cực đến chi tiêu.

Báo cáo tài chính cho thấy lạm phát PCE lõi tháng 12 tăng 3%, còn PCE chung tăng 2,9%, cho thấy áp lực giá cả vẫn dai dẳng. Đáng chú ý, thâm hụt thương mại Mỹ tháng 12 vọt lên 70,3 tỷ USD, cao hơn dự báo 55,5 tỷ USD. Thâm hụt cả năm 2025 đạt 901,5 tỷ USD, chỉ giảm nhẹ 0,2% dù nguồn thu từ thuế quan trong năm đã tăng mạnh.

Hợp tác đầu tư Mỹ – Á và kế hoạch tái thiết Dải Gaza

Hiện tại, chính quyền ông Trump đang rà soát lại mức thuế thép và nhôm 50% để cân nhắc miễn trừ cho một số mặt hàng. Nhà Trắng dự kiến chuyển hướng sang các cuộc điều tra an ninh quốc gia có trọng tâm hơn vào từng nhóm sản phẩm cụ thể. Song song đó, Nhật Bản đã chốt gói đầu tư 36 tỷ USD vào năng lượng Mỹ như một phần cam kết 550 tỷ USD.

Tại Washington, Tổng thống Trump và người đồng cấp Indonesia Prabowo Subianto vừa ký kết thỏa thuận thương mại song phương. Theo thỏa thuận, Mỹ miễn thuế cho dầu cọ, cà phê, ca cao và áp dụng hạn ngạch cho hàng dệt may Indonesia. Ngược lại, phía Indonesia cam kết mức thuế 0% cho hơn 99% hàng hóa Mỹ vào thị trường này, dù phần lớn hàng Indonesia chịu thuế 19%.

Về tình hình Trung Đông, ông Trump đã chủ trì cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình nhằm thảo luận việc tái thiết Dải Gaza. Mỹ cam kết đóng góp 10 tỷ USD cho cơ chế an ninh và quản trị hậu xung đột, đồng thời kêu gọi các nước tham gia. Các quốc gia Trung Đông được cho là đã cam kết khoảng 7 tỷ USD cho quỹ tái thiết khu vực này.

Biến động thị trường lao động Anh và bản đồ năng lượng toàn cầu

Tại châu Á, Nhật Bản thoát khỏi suy thoái kỹ thuật khi GDP quý 4 tăng 0,1%, đảo chiều từ mức giảm 0,7% của quý trước. Tuy nhiên, lạm phát tại nước này giảm mạnh trong tháng Giêng, khiến thời điểm tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương trở nên khó đoán. Kết quả tăng trưởng này cũng thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của giới phân tích thị trường.

Tại Anh, thị trường lao động ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp thanh niên vọt lên 16,1%, mức cao nhất trong mười năm qua. Các chuyên gia nhận định lương tối thiểu tăng và chi phí an sinh xã hội từ tháng 4 năm 2025 đang gây sức ép lên doanh nghiệp. Thêm vào đó, việc gia tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng đang tạo ra những tác động chưa thể đo lường rõ ràng.

Thị trường năng lượng thế giới cũng ghi nhận những chuyển dịch quan trọng trong bản đồ phân phối. Xuất khẩu dầu bằng đường biển của Nga sang Trung Quốc đạt kỷ lục 1,7 triệu thùng mỗi ngày trong tháng Giêng. Tuy nhiên, lượng dầu sang Ấn Độ lại sụt giảm xuống 1,1 triệu thùng, dù nguồn cung cho nhà máy lọc dầu Vadinar của công ty Nayara Energy ghi nhận mức tăng.

Doanh thu dầu mỏ của Venezuela dưới sự quản lý từ phía Mỹ đã đạt mốc 1 tỷ USD. Chính quyền ông Trump kỳ vọng con số này sẽ tăng thêm 5 tỷ USD trong vài tháng tới nhờ các thỏa thuận ngắn hạn. Những lô hàng này hiện đã bắt đầu cập bến các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và khu vực châu Âu theo các hợp đồng đã ký kết.

Khuyến nghị của IMF và khả năng thay đổi nhân sự tại châu Âu

Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF vừa đưa ra khuyến nghị Nhật Bản nên tăng lãi suất dần dần và tránh giảm thuế tiêu thụ. Đồng thời, IMF hối thúc Trung Quốc chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa vào tiêu dùng nội địa thay vì xuất khẩu. Theo định chế này, chính sách hiện tại của Trung Quốc đang gây lãng phí trong nước và tạo ra tác động tiêu cực toàn cầu.

Tại châu Âu, nội bộ Ngân hàng Trung ương xôn xao trước tin Chủ tịch Christine Lagarde có thể từ chức sớm. Mục tiêu là tạo điều kiện cho Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tìm người kế nhiệm. Tuy nhiên, đại diện ECB khẳng định bà Lagarde vẫn đang tập trung vào nhiệm vụ hiện tại và chưa đưa ra bất kỳ quyết định chính thức nào.

Theo: Khai Mở