Nghiên cứu mới từ Đại học Simon Fraser chỉ ra rằng mạng xã hội nguy cơ liên quan đến sự phát triển các rối loạn hoang tưởng tâm thần, khi các nền tảng trực tuyến vô tình tạo ra “vòng lặp phản hồi” củng cố niềm tin sai lệch, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần người dùng.

Mạng xã hội nguy cơ gây gia tăng các rối loạn hoang tưởng tâm thần.

Dù mạng xã hội mang lại cảm giác gắn kết và hỗ trợ cộng đồng; nhưng nó cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực; đến những người có xu hướng rối loạn tâm thần, đặc biệt là ái kỷ và hoang tưởng.

Một số rối loạn hoang tưởng có thể bị tác động tiêu cực bởi mạng xã hội, bao gồm:

  • Rối loạn nhân cách ái kỷ: Đặc trưng bởi cảm giác tự cao, phóng đại sự vượt trội của bản thân.
  • Chứng hoang tưởng yêu đương: Niềm tin rằng một người nổi tiếng đang thầm yêu mình.
  • Rối loạn mặc cảm ngoại hình: Sự ám ảnh với khuyết điểm ngoại hình dù có thể không tồn tại.

Theo nhóm tác giả nghiên cứu: “Mạng xã hội; đang tạo ra điều kiện để các hoang tưởng dễ hình thành và duy trì hơn; do các nền tảng trực tuyến liên tục củng cố nguyên nhân của rối loạn mà thiếu đi sự kiểm chứng thực tế hiệu quả.”

Những người dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội. Thường sống trong môi trường cô lập, thiếu đi các tương tác thực tế. Họ dễ dàng xây dựng một hình ảnh bản thân sai lệch mà không có những phản hồi khách quan. Những “vòng lặp phản hồi” trên mạng cũng góp phần làm trầm trọng hơn các niềm tin méo mó của những người vốn có xu hướng hoang tưởng.

Vòng lặp phản hồi trên mạng xã hội nguy cơ dẫn đến rối loạn hoang tưởng

Một ví dụ điển hình; là những người thường xuyên đăng tải về cuộc sống của mình với những hình ảnh chỉnh sửa kỹ lưỡng; chỉ chọn lọc những khoảnh khắc đẹp nhất để chia sẻ. Khi nhận được nhiều lượt thích và lời khen ngợi, họ dần tin rằng bản thân hoàn hảo và được ngưỡng mộ. Điều này có thể dẫn đến ảo tưởng rằng; họ vượt trội hơn người khác, dù thực tế có thể không như vậy.

Nếu tình trạng này kéo dài họ có thể phát triển rối loạn hoang tưởng, tin rằng; mình là một nhân vật quan trọng hoặc có năng lực đặc biệt mà người khác không sánh bằng. Khi bị ai đó chỉ ra sự khác biệt giữa hình ảnh trực tuyến và thực tế; họ có thể phản ứng dữ dội, cho rằng người kia đang ghen tị hoặc cố ý công kích họ.

Mạng xã hội
Ảnh mình họa – Tin360

Ngoài ra, một số người khác có thể cảm thấy họ luôn bị theo dõi, xuất phát từ các thuật toán cá nhân hóa nội dung trên mạng xã hội. Điều này khiến họ có cảm giác bị giám sát, từ đó hình thành chứng hoang tưởng. Một số người thậm chí tin rằng một nhân vật nổi tiếng có tình cảm với họ chỉ sau vài tương tác trực tuyến.

Kiểm soát việc sử dụng mạng xã hội là điều cần thiết

Các nhà nghiên cứu; đã phân tích nhiều nghiên cứu khác nhau về mối quan hệ giữa mạng xã hội và chứng ái kỷ. Một nghiên cứu không tìm thấy sự khác biệt đáng kể về mức độ ái kỷ giữa người có tài khoản Facebook và người không có. Tuy nhiên những người có mức độ ái kỷ cao; thường dành hơn ba giờ mỗi ngày trên nền tảng này và có hơn 300 bạn bè, so với những người chỉ sử dụng dưới một giờ và có từ 151 đến 300 bạn bè.

Những phát hiện này cho thấy, mặc dù mạng xã hội không phải lúc nào cũng có hại; nhưng việc kiểm soát mức độ sử dụng là rất quan trọng đối với những người dễ bị ảnh hưởng bởi các rối loạn liên quan đến hoang tưởng như ái kỷ; rối loạn mặc cảm ngoại hình, chán ăn, hoang tưởng và loạn thần.

Cần thêm nghiên cứu để làm rõ tác động của mạng xã hội đến sức khỏe tâm thần

Nhóm tác giả nghiên cứu kêu gọi mở rộng; các nghiên cứu về những đặc điểm cụ thể của mạng xã hội có thể kích thích sự phát triển của hoang tưởng. Họ cũng đề xuất rằng; các cải tiến công nghệ như tính năng giao tiếp bằng mắt, góc nhìn 3D và hình đại diện thực tế hơn; có thể giúp tăng cường tính chân thực của các tương tác trực tuyến.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng thừa nhận những hạn chế hiện tại. Chưa có đủ dữ liệu để đưa ra kết luận chắc chắn về tác động của mạng xã hội đối với các tình trạng như tự kỷ, tâm thần phân liệt và rối loạn ăn uống. Mối liên hệ giữa việc sử dụng internet và chứng loạn thần cũng cần được nghiên cứu sâu hơn. Trong tương lai; các nghiên cứu nên tập trung vào cách các nền tảng mạng xã hội khác nhau ảnh hưởng đến từng vấn đề sức khỏe tâm thần cụ thể.