Tai nạn, thiên tai, cháy nổ ngày càng bị biến thành “content” trên mạng xã hội. Xu hướng bất chấp nguy hiểm để quay phim, câu tương tác đang gây nhiều tranh cãi về đạo đức và an toàn.

Sau vụ sạt lở trên tuyến ĐT127 tại xã Bum Tở (Lai Châu), cơ quan chức năng đã khuyến cáo người dân tuyệt đối không dừng lại quay phim, chụp ảnh tại khu vực nguy hiểm. Tuy nhiên, nhiều người vẫn đứng theo dõi và ghi hình khi đất đá còn tiếp tục đổ xuống.

Đây không phải là trường hợp cá biệt. Chỉ ít phút sau khi xảy ra các vụ tai nạn, cháy nổ hay thiên tai, hàng loạt video đã xuất hiện trên TikTok, Facebook và YouTube. Không ít tài khoản cắt ghép hình ảnh, chèn nhạc, thêm hiệu ứng và đặt tiêu đề giật gân để thu hút lượt xem.

Rạng sáng 17/7, vụ lật xe khách trên cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ khiến 4 người tử vong cũng nhanh chóng phủ kín mạng xã hội. Nhiều video ghi cận cảnh hiện trường và hoạt động cứu hộ được chia sẻ liên tục, trong khi người dân địa phương phải lên tiếng mong các streamer không tiếp tục kéo đến quay phim vì làm ảnh hưởng đến gia đình các nạn nhân.

Trước đó, vụ cháy chung cư mini ở phố Khương Hạ (Hà Nội) năm 2023 khiến 56 người thiệt mạng cũng chứng kiến cảnh nhiều người đứng bên ngoài dùng điện thoại ghi hình, phát trực tiếp khi lực lượng chức năng đang cứu nạn. Sau đó, nhiều đoạn video tiếp tục được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội.

Đến vụ sập cầu Phong Châu năm 2024 hay trận lũ quét tại xã Mường Than (Lai Châu) vừa qua, hình ảnh hiện trường cũng nhanh chóng lan truyền. Bên cạnh những thông tin có giá trị cảnh báo, không ít video khai thác nỗi đau của người dân để tăng tương tác, làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều.

Theo các chuyên gia, thuật toán mạng xã hội luôn ưu tiên những nội dung gây chú ý và giữ chân người xem lâu hơn. Điều này vô tình tạo động lực để một số người săn hiện trường tai nạn, thiên tai nhằm tạo nội dung, tăng người theo dõi và kiếm doanh thu.

Cơ quan chức năng khuyến cáo, khi phát hiện sạt lở, người dân cần lập tức rời khỏi khu vực nguy hiểm, tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh. (Ảnh minh họa: Tin 360)

TS Xã hội học Đào Thu Hương cho rằng sẽ rất nguy hiểm nếu mọi biến cố đều được đánh giá bằng khả năng tạo lượt xem. Khi bi kịch trở thành công cụ thu hút sự chú ý, ranh giới đạo đức sẽ dần bị xóa nhòa và nỗi đau của người khác có nguy cơ bị biến thành một loại “tài nguyên” trên không gian mạng.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Linh (Đoàn Luật sư Hà Nội) nhận định việc người dân ghi lại hiện trường có thể hỗ trợ cơ quan chức năng điều tra hoặc cảnh báo cộng đồng. Tuy nhiên, quyền ghi hình không đồng nghĩa với việc khai thác hình ảnh nạn nhân để câu kéo tương tác hoặc phục vụ mục đích thương mại.

Các chuyên gia cho rằng mạng xã hội cũng cần những chuẩn mực đạo đức tương tự báo chí khi sử dụng hình ảnh liên quan đến tai nạn, thiên tai và người gặp nạn. Người sáng tạo nội dung cần tôn trọng quyền riêng tư, phẩm giá của nạn nhân và không đánh đổi sự cảm thông lấy lượt xem.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân khi phát hiện khu vực có nguy cơ sạt lở cần nhanh chóng rời khỏi nơi nguy hiểm, tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng và tuyệt đối không dừng lại quay phim, chụp ảnh. Chỉ một phút hiếu kỳ cũng có thể khiến bản thân rơi vào tình huống nguy hiểm.

Tâm Thanh (tổng hợp)