Cục Dân số, Bộ Y tế đề xuất địa phương được chủ động hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến 12, 24 hoặc 36 tháng tuổi, mở rộng diện phụ nữ mang thai và phụ nữ sinh con được nhận tiền hoặc hiện vật.

Đề xuất nằm trong dự thảo Thông tư mới công bố ngày 16/7. Dự thảo ra đời sau khi nhiều tỉnh, thành đã tự chi ngân sách hỗ trợ sinh con nhưng mức hỗ trợ ở một số nơi vẫn chưa đủ sức nặng.

Dự thảo mở rộng đối tượng khen thưởng, hỗ trợ ngoài 3 nhóm quy định trong Luật Dân số, thêm phụ nữ sinh con, sinh đủ hai con, phụ nữ mang thai, trẻ đến đủ 12-36 tháng tuổi và trẻ mầm non được hỗ trợ chi phí ăn trưa. Với tập thể, các xã có từ 60% phụ nữ sinh đủ hai con trở lên có thể được khen thưởng một lần hoặc khi duy trì thành tích liên tục 3 năm hoặc 5 năm. Chính sách hỗ trợ gia đình sinh hai con một bề là gái và trẻ em gái vùng khó khăn tiếp tục được khuyến khích bằng miễn giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, sữa học đường và hỗ trợ phát triển kinh tế cho phụ nữ.

Số liệu 5 năm thực hiện Thông tư 01/2021 cho thấy quy mô ngân sách các địa phương đã bỏ ra không nhỏ. Tây Ninh khen thưởng 99 xã, phường với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng, riêng năm 2025 chi hơn 4,5 tỷ đồng hỗ trợ hơn 4.500 phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Đồng Nai chi hơn 6 tỷ đồng hỗ trợ hơn 6.000 phụ nữ, nhiều xã đạt trên 60% cặp vợ chồng sinh đủ hai con. Hải Phòng chi hơn 1,1 tỷ đồng cho việc khen thưởng xã và hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi cùng nhiều nhóm khác. Cục Dân số ghi nhận nhiều địa phương mức sinh cao đã tiệm cận mức sinh thay thế.

Điều đáng nhìn thẳng là hiệu quả thực tế của số tiền ấy chưa đồng đều. Ở các đô thị chi phí sinh hoạt cao như Đồng Nai, Tây Ninh, mức hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi chỉ 450.000-1.000.000 đồng một người, một con số nhỏ so với chi phí nuôi con đang tăng. Báo cáo của Cục Dân số cũng bỏ trống TP.HCM và Hà Nội, nơi mức sinh thấp nhất cả nước. Một số tiêu chí khen thưởng cũ gắn mục tiêu “không sinh con thứ ba” cũng đã lạc hậu so với Luật Dân số mới, vốn không còn giới hạn số con của mỗi cặp vợ chồng.

Thành Luân (tổng hợp)