Với tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới, Việt Nam đang đối mặt nghịch lý sống thọ nhưng không khỏe. Việc nâng cao chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Nghịch lý tuổi thọ tăng nhưng bệnh tật bủa vây

Việt Nam hiện ghi nhận tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh nhất thế giới. Dự báo đến năm 2025, cả nước sẽ có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm 16% tổng dân số. Thực trạng này đặt Việt Nam trước bài toán “chưa giàu đã già” khi hệ thống an sinh chưa kịp thích nghi với sự thay đổi nhân khẩu học. Tại TP HCM, dân số được dự báo sẽ bước vào giai đoạn siêu già sau năm 2048.

Dù tuổi thọ trung bình tăng lên, người Việt thường phải sống chung với bệnh tật trong khoảng 10 năm cuối đời. Kết quả tầm soát trên diện rộng cho thấy đa số người già mắc trung bình trên hai bệnh mạn tính. Phổ biến nhất là tình trạng tăng huyết áp chiếm 63% và đái tháo đường chiếm hơn 26%. Đáng lo ngại là nhiều người chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi đã có biến chứng nặng.

Bên cạnh gánh nặng bệnh tật, áp lực tài chính rất lớn khi 70% người cao tuổi không có lương hưu. Cấu trúc gia đình đô thị thay đổi khiến việc chăm sóc cha mẹ tại nhà của con cái gặp nhiều hạn chế. Trong khi đó, hệ thống dịch vụ hỗ trợ dài hạn và viện dưỡng lão hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu đang tăng nhanh.

Từ “già hóa tại chỗ” đến triển vọng kinh tế bạc

Để ứng phó, giới chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc 5 tầng lấy trọng tâm là “già hóa tại chỗ”. Người cao tuổi được khuyến khích duy trì lối sống chủ động ngay tại môi trường sống quen thuộc của mình. Khi cần thiết, họ sẽ nhận hỗ trợ từ bác sĩ gia đình hoặc các mô hình cộng đồng trước khi phải nhập viện tuyến cuối. Sau khi ổn định, người bệnh lại được đưa về tuyến dưới để tiếp tục theo dõi, giúp giảm tình trạng quá tải y tế.

Xã hội cần thay đổi tư duy, coi người già là trung tâm của “kinh tế bạc” thay vì gánh nặng. Đây là lực lượng vừa tiêu dùng vừa đóng góp kinh nghiệm quý cho cộng đồng và doanh nghiệp. Việc xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, mở rộng bảo hiểm dài hạn và đẩy mạnh hợp tác công tư sẽ tạo động lực cho các doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng dưỡng lão cũng như công nghệ y tế hiện đại.

Đặc biệt, vai trò của y tế cơ sở và y tế dự phòng cần được chú trọng để sàng lọc bệnh từ sớm. Một hệ thống y tế giỏi là nơi quản lý tốt sức khỏe cư dân, ngăn ngừa rủi ro trước khi bệnh xuất hiện. Việc chăm sóc sức khỏe xuyên suốt vòng đời sẽ giúp nâng cao chất lượng sống thực tế cho người dân và giảm thiểu chi phí y tế lâu dài.

Theo: VnExpress