Quảng Trị, anh Trần Văn Khánh thuê 22ha ruộng của 131 hộ dân tại xã Lệ Thủy (cũ), đưa cơ giới hóa vào sản xuất và tạo doanh thu hơn 1,6 tỷ đồng mỗi năm.

Từ những thửa ruộng bỏ hoang, anh Trần Văn Khánh, 37 tuổi, từng học Quản trị Kinh doanh và chưa một ngày cầm cày, đã tổ chức sản xuất lúa tập trung trên diện tích 22ha. Năm 2023, thông qua chính quyền xã và hợp tác xã làm cầu nối, 131 hộ dân đồng ý cho anh thuê đất trong 5 năm với giá 50kg thóc/sào/năm.

Cuối tháng 8, trên cánh đồng 22ha trồng lúa nếp vụ hè thu tại thôn Xuân Lai, Khánh thuê hai máy gặt đập liên hợp cùng nhân công thu hoạch. Lúa tươi được thương lái mua ngay tại bờ ruộng với giá 5.200 đồng/kg.

Xuất thân trong gia đình làm xây dựng, Khánh tốt nghiệp ngành Quản trị Kinh doanh năm 2011, từng làm hướng dẫn viên du lịch và nhân viên thị trường trước khi về quê phụ giúp gia đình. Trong thời gian tham gia thi công các công trình mương nội đồng, anh nảy ra ý tưởng thuê đất để tổ chức sản xuất tập trung.

Cánh đồng lúa chín vàng nổi bật giữa những thửa ruộng bỏ hoang mùa thu. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Khánh cho biết: “Tôi xác định đất là của dân, mình chỉ thuê để sản xuất nên phải bảo đảm quyền lợi cho họ”.

Khu đất 22ha nằm xa khu dân cư, thấp hơn mực nước sông khoảng 70cm nên có nguy cơ ngập cao, trong khi nhiều năm không canh tác khiến cây mai dương và cỏ lác mọc dày. Khánh phải thuê máy múc gia cố bờ bao, san lấp mặt ruộng với chi phí cải tạo ban đầu khoảng 250 triệu đồng, có thời gian hơn một tháng gần như ăn ở ngoài đồng để theo dõi công việc.

Vụ đầu, anh thử sản xuất theo cách truyền thống là để lúa tái sinh sau vụ đông xuân nhưng lúa trổ bông sớm đúng đợt nắng nóng đầu hè, khiến vụ mùa gần như mất trắng. Rút kinh nghiệm, năm sau Khánh chuyển sang gieo sạ vụ hè thu, chủ động hơn về thời điểm xuống giống và khả năng thích ứng với thời tiết.

Ruộng lớn mở đường cho cơ giới hóa

Khi diện tích được tập trung, việc đưa máy móc vào đồng ruộng cũng thuận lợi hơn. Máy cày, thiết bị bay không người lái phun thuốc, máy gặt đập liên hợp có điều kiện phát huy hiệu quả và giúp tối ưu chi phí trên quy mô lớn, điều mà những thửa ruộng manh mún khó đáp ứng.

Cánh đồng lớn cũng phát sinh những vấn đề mới, trong đó có chuột từ các vùng đất bỏ hoang xung quanh kéo vào phá lúa. Khánh phải triển khai biện pháp phòng chống chuột và côn trùng, đồng thời tổ chức sản xuất đồng bộ trên toàn khu vực.

Đây là mô hình tích tụ ruộng đất được xã Lệ Thủy xem là điển hình. Ban đầu chỉ có hơn chục hecta, diện tích sau đó tăng dần khi nhiều hộ dân nhìn thấy hiệu quả và tiếp tục cho thuê đất.

Máy đầm liên kết hoạt động liên tục trên cánh đồng lúa chín để hoàn thành quy trình thu hoạch. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Ông Lê Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND xã Lệ Thủy, đánh giá mô hình của Khánh cùng mô hình hai vụ lúa của Hợp tác xã nông nghiệp Xuân Bồ đều cho hiệu quả cao. “Đó cũng là điển hình để chúng tôi học tập, rút kinh nghiệm trong việc triển khai thực hiện tốt chủ trương của Nghị quyết số 04”, ông Tân nói.

Theo ông Tân, địa phương cần bổ sung hỗ trợ về cơ giới hóa và phòng chống chuột để nông dân chuyển mạnh từ lúa tái sinh sang sản xuất vụ hè thu. Với Khánh, rào cản lớn nhất khi muốn mở rộng diện tích sau 5 năm hợp đồng không nằm ở kỹ thuật mà ở cơ chế; anh cho rằng “nhà nước cần có cơ chế cho tích lũy ruộng đất để doanh nghiệp, nhà đầu tư có cơ hội thực hiện”.

Từ ruộng bỏ hoang đến cánh đồng sản xuất tập trung cho doanh thu hơn 1,6 tỷ đồng mỗi năm, mô hình của Khánh cho thấy hiệu quả có thể đến khi đất đai được tập hợp đủ lớn để cơ giới hóa và tổ chức sản xuất bài bản.

Nguyễn Quyến (tổng hợp)