HÀ NỘI – Bộ Giáo dục và Đào tạo thừa nhận trách nhiệm khi đến ngày 14/9, cả nước còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa, trong khi năm học 2026-2027 đã khai giảng 10 ngày.

Theo số liệu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tổng hợp, nhu cầu sách giáo khoa trên toàn quốc là 245,94 triệu bản, nhưng kế hoạch mới đạt 228,9 triệu bản và số lượng đã đáp ứng cho các địa phương là 236,6 triệu bản. Bộ chỉ đạo đơn vị này điều chuyển, in và cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9, ưu tiên học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là tại biên giới, vùng sâu, vùng khó khăn.

Khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế đã xuất hiện ngay sau thời điểm khai giảng. Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo từng yêu cầu bảo đảm sách được cung cấp đầy đủ chậm nhất 20 ngày trước khai giảng, nhưng đến ngày 14/9, hàng triệu cuốn vẫn chưa đến được tay học sinh.

Từ cam kết đủ sách đến con số thiếu gần 4 triệu cuốn

Từ giữa tháng 8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành nhiều văn bản yêu cầu cung ứng đủ sách trước năm học mới khi xuất hiện tình trạng thiếu cục bộ tại một số địa phương. Sau khai giảng, việc thiếu sách vẫn được ghi nhận tại Huế, Đà Nẵng, Đăk Lăk, Gia Lai, An Giang và đặc biệt là TP HCM, nơi phụ huynh phải xếp hàng tìm mua sách trước và sau ngày tựu trường.

Ngày 9/9, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về cung ứng sách giáo khoa. Ngày 10/9, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 467/TB-VPCP để chỉ đạo xử lý tình trạng thiếu sách. . Chiều 14/9, Bộ làm việc trực tuyến với Sở Giáo dục và Đào tạo của 34 tỉnh, thành phố nhằm rà soát lần cuối, qua đó xác định số sách còn thiếu là 3.916.370 cuốn.

Theo Bộ, một nguyên nhân khách quan là năm học 2026-2027 lần đầu sử dụng chung một bộ sách giáo khoa theo Nghị quyết 71-NQ/TW. Bên cạnh đó, một số phương án triển khai chính sách hỗ trợ cung cấp sách, việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường học khiến nhu cầu thay đổi trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, phần trách nhiệm không chỉ nằm ở những biến động khách quan. Bộ Giáo dục và Đào tạo thừa nhận công tác dự báo, tổng hợp nhu cầu “chưa theo kịp thực tế”, việc đánh giá năng lực sản xuất và mạng lưới cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam “chưa đầy đủ”, trong khi đăng ký, phân phối tại một số địa phương “chưa thực sự chủ động”.

Trong báo cáo do Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên trình bày tại Hội nghị giao ban báo chí sáng 15/9, Bộ xác định “trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa địa phương” thuộc về Bộ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương.

Trước mắt, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí tại nxbgd.vn; các trường cũng được khuyến khích tận dụng sách trong thư viện và sách cũ còn sử dụng được. Đây là giải pháp tình thế trong bối cảnh năm đầu áp dụng chính sách một bộ sách giáo khoa, dù công tác chuẩn bị được cho biết đã bắt đầu từ cuối năm 2025.

Về lâu dài, Bộ cho biết sẽ đề xuất cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng coi đây là mặt hàng thiết yếu đặc thù, quản trị chuỗi cung ứng bằng dữ liệu thống nhất và xây dựng phương án dự phòng để tránh lặp lại tình trạng tương tự trong năm học tới.

Từ mục tiêu thống nhất một bộ sách giáo khoa, thực tế đầu năm học lại cho thấy một khoảng trống khác: gần 4 triệu cuốn sách vẫn đang phải chờ được đưa đến học sinh.

Nguyễn Quyến (tổng hợp)