Tổng thống Mỹ Donald Trump bác kế hoạch 7 ngày của Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz và tiến tới đàm phán, khiến bế tắc giữa Washington và Tehran tiếp tục kéo dài.

Ngày 26/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ đề xuất kéo dài 7 ngày của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz. Ông cho rằng thỏa thuận này không thể chấp nhận được và Tehran đưa ra đề xuất trong bối cảnh đang chịu tổn thất lớn.

Một ngày trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi công bố kế hoạch tại Đại hội đồng Liên hợp quốc. Theo đề xuất được chuyển tới Washington qua Qatar, Iran cho biết hoạt động hàng hải có thể được nối lại trong vòng một tuần nếu Mỹ chấp thuận.

Đổi lại, Tehran yêu cầu Washington dỡ phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran, miễn trừng phạt hoạt động xuất khẩu dầu, giải phóng khoảng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng và thực hiện lệnh ngừng bắn rộng hơn trên toàn khu vực, trong đó có Li Băng và Yemen. Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz trong 7 ngày và bắt đầu đàm phán về một thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Đề xuất này được cho là có điểm tương đồng với bản ghi nhớ Mỹ – Iran hồi tháng 6. Tuy nhiên, MOU sau đó đổ vỡ do bất đồng về các điều khoản, kéo theo giao tranh và căng thẳng gia tăng, đặc biệt quanh eo biển Hormuz.

Việc ông Trump bác đề xuất khiến thế bế tắc kéo dài suốt 7 tháng tiếp tục. Vấn đề không chỉ nằm ở một kế hoạch bị từ chối, mà còn ở việc liệu Washington và Tehran có thể tìm được một bước đi mới để phá vỡ tình trạng không bên nào muốn trở thành bên nhượng bộ trước.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, nơi khoảng 20% lượng dầu và khí đốt thế giới đi qua trong điều kiện bình thường. Vì vậy, quyền kiểm soát hoạt động hàng hải tại đây có thể tác động đến giá nhiên liệu, chi phí vận tải và lạm phát ngoài phạm vi Vùng Vịnh.

Iran đóng cửa eo biển này vào tháng 2 nhằm gây sức ép trong bối cảnh các cuộc tấn công quân sự gia tăng. Mỹ sau đó áp dụng phong tỏa hải quân để gây sức ép lên nền kinh tế Iran. Hai bên đều sử dụng Hormuz như một công cụ trong cuộc đối đầu.

Rủi ro không chỉ tập trung tại Hormuz. Các chuyên gia được dẫn lại cho rằng căng thẳng có thể lan rộng sang Yemen và biển Đỏ, nơi trách nhiệm của các bên cũng như khả năng đàm phán chấm dứt xung đột phức tạp hơn.

Lực lượng Houthi tại Yemen từng gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền khi căng thẳng Mỹ – Iran leo thang, trong đó có các mục tiêu liên quan đến tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng của Arab Saudi.

Sau 7 tháng đối đầu, xuất khẩu dầu của Iran bị ảnh hưởng nghiêm trọng và hoạt động vận tải biển tại Vùng Vịnh tiếp tục gián đoạn. Câu hỏi đặt ra là việc Washington duy trì sức ép có đi kèm một lộ trình thay thế để chấm dứt đối đầu hay không.

  Tâm Thanh (tổng hợp)