Hàng nghìn tấn dự trữ vàng của các nước châu Âu đang nằm dưới lòng đất New York, nhưng xu hướng đưa kim loại quý này về nước đang ngày càng gia tăng.

Cội nguồn và lợi ích của việc gửi dự trữ vàng tại Mỹ

Ngay dưới lòng đất thành phố New York, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang thực hiện vai trò lưu ký cho khoảng 6.300 tấn vàng, trong đó có đến 98% thuộc sở hữu của các chính phủ và ngân hàng trung ương nước ngoài. Sau Thế chiến thứ hai, khi nền kinh tế châu Âu rơi vào tình trạng kiệt quệ, Mỹ đã nổi lên như một bến đỗ an toàn và ổn định nhất thế giới, khiến nhiều quốc gia tin tưởng chọn nơi đây làm nơi “trú ẩn” cho tài sản quốc gia. Việc tập trung vàng tại New York không chỉ nhằm bảo vệ tài sản khỏi các biến động bất ngờ mà còn giúp thiết lập một hệ thống lưu trữ vàng quy mô lớn nhất toàn cầu.

Tuy nhiên, yếu tố an toàn chỉ giải thích được một phần lý do, phần còn lại nằm ở sự tiện lợi tối đa trong các giao dịch tài chính quốc tế. Kho vàng của Fed tại New York hoạt động giống như một trung tâm điều phối, nơi các quốc gia có thể thực hiện việc mua bán hoặc trao đổi vàng mà không cần phải di chuyển các thỏi vàng vật chất qua biên giới. Mọi giao dịch thường được hoàn tất chỉ bằng cách chuyển quyền sở hữu giữa các khoang lưu trữ khác nhau, giúp các ngân hàng trung ương tiết kiệm chi phí và thời gian vận chuyển.

Lịch sử tài chính cũng ghi nhận rằng kể từ sau Hiệp định Bretton Woods, khi đồng USD trở thành đồng tiền dự trữ chủ chốt có thể quy đổi trực tiếp ra vàng, việc cất giữ kim loại quý tại Mỹ là lựa chọn hợp lý nhất. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, những lo ngại về nguy cơ xung đột vũ trang tại lục địa già đã thúc đẩy các nước Tây Âu biến New York thành một “kho dự phòng” chiến lược. Sự kết hợp giữa vị thế trung tâm quyền lực tài chính toàn cầu và hạ tầng lưu trữ kiên cố đã duy trì niềm tin của các nước châu Âu vào hệ thống này suốt nhiều thập kỷ.

Xu hướng hồi hương tài sản chiến lược của các ngân hàng trung ương

Dù đã có một thời gian dài gắn bó với kho vàng tại Mỹ, bản đồ dự trữ thế giới đang chứng kiến sự thay đổi đáng kể khi nhiều quốc gia bắt đầu rút tài sản về lãnh thổ của mình. Đức là quốc gia điển hình nhất khi từng duy trì khoảng 1.200 tấn vàng tại New York nhưng đã thực hiện lộ trình hồi hương hàng trăm tấn từ năm 2013 để củng cố dự trữ tại Frankfurt. Hà Lan và Bỉ cũng đi theo xu hướng này bằng cách chủ động chuyển một phần vàng về nước nhằm tăng cường khả năng kiểm soát trực tiếp đối với tài sản chiến lược của quốc gia.

Sự dịch chuyển này không chỉ bắt nguồn từ các tính toán kỹ thuật mà còn mang đậm màu sắc địa chính trị trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động. Nhiều quốc gia bắt đầu đặt câu hỏi về tính an toàn tuyệt đối khi để tài sản ngoài biên giới, nhất là sau những vụ việc các tài sản quốc gia có thể bị đóng băng do xung đột quốc tế. Nhu cầu đảm bảo quyền tiếp cận tài sản trong mọi tình huống khẩn cấp đã trở thành ưu tiên hàng đầu, thôi thúc các ngân hàng trung ương tái cấu trúc lại vị trí phân bổ vàng của mình.

Bên cạnh đó, áp lực từ dư luận và các chính đảng trong nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các chính phủ đưa vàng trở lại. Người dân tại nhiều quốc gia đòi hỏi sự minh bạch và quyền kiểm soát tối đa đối với các nguồn lực dự phòng thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các kho lưu ký ở nước ngoài. Ngược lại với đa số, Pháp từ lâu đã theo đuổi chính sách tự chủ khi duy trì phần lớn vàng ở nội địa, một hướng đi thể hiện tư duy độc lập về tài chính chiến lược vốn đã hình thành từ những năm 1960.

Theo: VietNamNet