Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mở điều tra theo Điều 301 nhằm vào Liên minh châu Âu, sau khi Ủy ban châu Âu phạt Alphabet 890 triệu euro vì vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số.

Ngày 23/7, Ủy ban châu Âu (EC) ra hai quyết định xử phạt công ty mẹ Google: 460 triệu euro vì ưu tiên hiển thị dịch vụ của chính mình trong kết quả tìm kiếm mua sắm, khách sạn, vận tải, thể thao; và 430 triệu euro vì cản trở nhà phát triển ứng dụng trên Play Store. Một ngày sau, ông Trump viết trên Truth Social rằng Mỹ sẽ không để châu Âu tiếp tục dùng nước này làm “con heo đất” để rút tiền qua các án phạt nhằm vào doanh nghiệp công nghệ.

Đây là lần đầu Google bị xử phạt theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), nhưng là lần thứ 5 và thứ 6 hãng này bị EU phạt vì hành vi chống cạnh tranh. Tổng số tiền phạt Google phải nộp tại châu Âu gần hai thập kỷ qua đã lên tới 10,38 tỷ euro, khoản phạt mới nối tiếp các án phạt trước đó nhằm vào Apple và Meta.

Ông Trump gọi án phạt là “bất hợp pháp và mang tính phân biệt đối xử nghiêm trọng”, viết: “Như thường lệ, Liên minh châu Âu tiếp tục nhắm trực diện vào các doanh nghiệp vĩ đại của Mỹ”. Ông cho biết cuộc điều tra theo Điều 301 sẽ xem xét hành vi mà ông gọi là “cướp bóc các doanh nghiệp Mỹ và cuối cùng là người nộp thuế Mỹ”, đồng thời cảnh báo EU sẽ “phải trả cái giá rất đắt”.

Đe dọa của ông Trump có sự hậu thuẫn từ Quốc hội. Ngày 21/7, 25 nghị sĩ Mỹ gửi thư kêu gọi Tổng thống đáp trả các quy định châu Âu, cho rằng EU nhắm mục tiêu không công bằng vào tập đoàn công nghệ Mỹ trong khi doanh nghiệp châu Âu tiếp cận thị trường Mỹ gần như không bị hạn chế. Các nghị sĩ viết: “Nếu đối thoại không sớm mang lại kết quả, Mỹ nên sử dụng mọi công cụ sẵn có, bao gồm nhưng không giới hạn ở Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974”.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng khoản phạt cùng các biện pháp khác của EU đang gây “bất ổn rất lớn” với xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ Mỹ sang châu Âu. Ông nói: “EU ngày càng nhắm vào những doanh nghiệp Mỹ có năng lực cạnh tranh mạnh nhất”, nhưng không nêu kế hoạch trả đũa cụ thể. Năm 2024, kim ngạch thương mại dịch vụ Mỹ – EU ước đạt 500,9 tỷ USD, trong đó xuất khẩu dịch vụ của Mỹ đạt 294,7 tỷ USD; sang năm 2025, thương mại dịch vụ xuyên Đại Tây Dương lập kỷ lục 865 tỷ euro, với EU thâm hụt 178 tỷ euro, theo Viện Kinh tế Đức.

Xung đột diễn ra trong bối cảnh khuôn khổ thương mại mà Washington và Brussels đạt được năm trước – trong đó Mỹ giảm thuế nhập khẩu ôtô châu Âu để đổi lấy nhượng bộ từ khối – đang bị thử thách. Trưởng bộ phận chống độc quyền EU Teresa Ribera đáp lại rằng án phạt Google “thể hiện nghĩa vụ và trách nhiệm của chúng tôi trong việc bảo đảm các quy định của EU được tôn trọng đầy đủ”. Ủy viên Công nghệ EU Henna Virkkunen nói thêm: “Với các quyết định này, chúng tôi muốn bảo đảm cạnh tranh thực sự”.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Thomas Regnier cho biết đối thoại số xuyên Đại Tây Dương vẫn là lợi ích chung của hai bên, nói: “Chúng tôi tin rằng vẫn còn nhiều dư địa để tăng cường hợp tác trong nhiều vấn đề số, bao gồm các nội dung đã được nêu trong Tuyên bố chung EU – Mỹ, đồng thời vẫn tôn trọng quyền tự chủ trong xây dựng quy định của mỗi bên”. Google hiện có 60 ngày để tuân thủ yêu cầu của EC; nếu không, hãng sẽ chịu khoản phạt định kỳ lên tới 5% tổng doanh thu trung bình hàng ngày toàn cầu – con số khổng lồ với mức doanh thu hơn 400 tỷ USD năm ngoái.

Chủ tịch phụ trách các vấn đề toàn cầu của Google, ông Kent Walker, chỉ trích khoản phạt và cho rằng DMA đang “làm hỏng những sản phẩm mà người dùng sử dụng hằng ngày”, buộc hãng phải loại bỏ các tính năng tìm kiếm theo thời gian thực như hiển thị giá cả, tình trạng còn chỗ của khách sạn, chuyến bay hay nhà hàng, đồng thời gỡ bỏ lớp bảo vệ an toàn trên Google Play. Ông nói: “Đây không phải cạnh tranh công bằng mà là sự xuống cấp của sản phẩm do một nhóm nhỏ khiếu nại vì lợi ích riêng, còn doanh nghiệp và người tiêu dùng châu Âu chịu thiệt. Quy định nên giúp sản phẩm tốt hơn, không phải tệ đi”.

Vũ Quyến (tổng hợp).