Trong đợt nắng nóng gay gắt vượt 40 độ C, việc phân biệt say nắng và sốc nhiệt giúp người dân xử trí đúng cách trong thời gian vàng để tránh nguy cơ tử vong.

Dấu hiệu nhận biết và sự khác biệt sinh tử giữa say nắng và sốc nhiệt

Tác động của nắng nóng lên cơ thể diễn tiến theo nhiều mức độ khác nhau từ nhẹ đến nặng như cháy nắng, mất nước hay chuột rút. Trong đó, say nắng và sốc nhiệt là hai tình trạng thường bị nhầm lẫn khiến người bệnh dễ bỏ lỡ thời điểm cứu chữa quan trọng nhất. Việc nhận diện đúng các biểu hiện lâm sàng ngay từ đầu là yếu tố then chốt giúp phân loại mức độ nguy hiểm để có phương án can thiệp y tế phù hợp.

Điểm khác biệt cơ bản nhất để phân biệt hai trạng thái này chính là quan sát ý thức và phản ứng bài tiết của cơ thể. Người bị say nắng thường vẫn giữ được sự tỉnh táo nhưng cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu và cơ thể vẫn tiết ra nhiều mồ hôi. Ngược lại, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nghiêm trọng hơn với biểu hiện da khô nóng, dừng vã mồ hôi và bắt đầu xuất hiện các rối loạn ý thức.

Sốc nhiệt thường đi kèm với tình trạng sốt rất cao trên 40 độ C và bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái lơ mơ, mê sảng hoặc hôn mê. Khác với sốt do nhiễm trùng thông thường, sốt trong sốc nhiệt diễn tiến cực nhanh sau khi vận động gắng sức dưới nắng và hoàn toàn không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt. Nếu không được phát hiện sớm, người bệnh dễ bị co giật hoặc nôn ói nghiêm trọng do thân nhiệt tăng quá cao.

Các bác sĩ cảnh báo sốc nhiệt nếu xử trí chậm sẽ gây ra những tổn thương không thể phục hồi cho não, tim, gan và thận. Tình trạng này dẫn đến rối loạn điện giải, đông máu, suy đa tạng và chiếm tỉ lệ tử vong rất cao trong các bệnh lý do nhiệt. Vì vậy, việc theo dõi sát sao người lao động ngoài trời hoặc vận động viên trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt là vô cùng cần thiết để ngăn ngừa thảm kịch.

Phương pháp sơ cứu khẩn cấp và giải pháp bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao

Khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi mát, thoáng khí hoặc phòng có điều hòa để hạ nhiệt. Người sơ cứu nên cởi bớt quần áo cho bệnh nhân và tiến hành chườm lạnh khẩn cấp tại các vùng có mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn. Đây là những biện pháp vật lý hiệu quả nhất để làm giảm thân nhiệt một cách nhanh chóng trong lúc chờ đợi lực lượng cứu thương.

Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc dung dịch oresol từng ngụm nhỏ để bù điện giải. Tuy nhiên, tuyệt đối không được ép nạn nhân uống nước nếu họ đang trong trạng thái lơ mơ, nôn nhiều hoặc đang bị co giật. Trong trường hợp các dấu hiệu như khó thở, mê sảng hoặc ngất xỉu không cải thiện nhanh, cần lập tức gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

Trẻ nhỏ là đối tượng có nguy cơ sốc nhiệt cao nhất do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn chỉnh và diện tích bề mặt cơ thể lớn dễ hấp thụ nhiệt. Trẻ thường không tự nhận biết được cảm giác khát nước hay chủ động nghỉ ngơi nên nguy cơ diễn tiến nặng xảy ra rất nhanh. Các dấu hiệu ở trẻ có thể kín đáo hơn như quấy khóc, bú kém hoặc ngủ li bì khiến phụ huynh dễ chủ quan bỏ qua.

Để phòng ngừa, người dân nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h và luôn mặc quần áo thoáng mát. Người lao động ngoài trời cần tuân thủ quy trình an toàn, uống đủ nước và bổ sung điện giải thường xuyên để duy trì sức bền cho hệ thống tuần hoàn. Việc nhận biết sớm và xử trí đúng cách ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm và tử vong do nắng nóng gây ra.

Theo: VnExpress