Hải quân Mỹ đang thử nghiệm phương tiện lặn không người lái (UUV) để vận chuyển linh kiện cho tàu ngầm hạt nhân dưới nước, nhằm giảm nhu cầu phải nổi lên hoặc quay về cảng tiếp tế.

Ý tưởng này được Chuẩn đô đốc Chris Cavanaugh, Tư lệnh Lực lượng Tàu ngầm thuộc Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ, trao đổi với Chuẩn đô đốc Marcos Jasso, Tư lệnh Nhóm tác chiến tàu sân bay số 9, trong chuyến thăm tàu sân bay USS Theodore Roosevelt ngày 30/7/2026. Ngày 13/8, Lầu Năm Góc công bố nội dung cuộc gặp, trong đó ông Cavanaugh nói: “Lực lượng Tàu ngầm Thái Bình Dương đang đầu tư mạnh vào năng lực không người lái để bổ trợ cho các tàu ngầm có người lái và duy trì lợi thế dưới lòng biển.”

Đề xuất tiếp tế dưới nước xuất hiện khi Hải quân Mỹ mở rộng vai trò của UUV tại Thái Bình Dương. RIMPAC 2026, cuộc tập trận hải quân đa quốc gia diễn ra từ 24/6 đến 31/7 quanh quần đảo Hawaii, có 30 quốc gia, hơn 30 tàu mặt nước, 5 tàu ngầm và khoảng 30.000 quân nhân tham gia, đồng thời thử nghiệm hơn 35 dự án liên quan đến hệ thống không người lái.

UUV được tính cho bài toán hậu cần

Một nền tảng đáng chú ý là UUV cỡ lớn Orca do Boeing chế tạo. Tháng 7/2026, Orca hoàn thành hành trình tự hành dài hơn 1.000 hải lý, tương đương khoảng 1.850 km, trên vùng biển phía Đông Thái Bình Dương, đánh dấu quãng đường dài nhất từ trước đến nay của dòng UUV cỡ lớn XLUUV.

Trước đó, năm 2025, tàu ngầm tấn công lớp Virginia USS Delaware đã phóng và thu hồi thành công UUV Yellow Moray qua ống phóng ngư lôi ngoài khơi Na Uy. Phương tiện này hoàn tất ba nhiệm vụ chiến thuật mà không cần thợ lặn hỗ trợ.

Điểm then chốt của ý tưởng tiếp tế bằng UUV nằm ở mâu thuẫn cố hữu của tác chiến tàu ngầm: phương tiện cần duy trì khả năng ẩn mình nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn hậu cần trên mặt biển. Hải quân Mỹ từng cân nhắc đóng thêm tàu tiếp tế chuyên dụng cho tàu ngầm, nhưng loại tàu này khó tiếp cận an toàn khi khu vực hoạt động bị giám sát chặt.

UUV vì thế được xem là một phương án thay thế, cho phép chuyển linh kiện mà tàu ngầm không cần lộ diện. Tuy nhiên, thông cáo chính thức của Hải quân Mỹ mới mô tả đây là “khả năng đang được khám phá”, chưa phải một chương trình chính thức.

Rào cản kỹ thuật vẫn đáng kể. UUV phải xác định chính xác vị trí của tàu ngầm đang chủ động ẩn mình, hoàn thành điểm hẹn mà không phát tín hiệu làm lộ vị trí, đồng thời bảo vệ hàng hóa nhạy cảm trước áp suất và rung chấn dưới biển sâu.

Nếu giải quyết được những vấn đề này, mô hình có thể kết hợp với hệ thống phóng ngư lôi đa năng “Revolver” mà Hải quân Mỹ đang phát triển cho tàu ngầm lớp Virginia. Khi đó, tàu ngầm có thể kéo dài thời gian hoạt động tại các vùng biển tranh chấp mà giảm phụ thuộc vào hoạt động tiếp vận trên mặt nước.

Phạm Mai (tổng hợp)