Chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng chính sách thuế đối ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể gây ra những xáo trộn lớn trong trật tự thương mại toàn cầu và khiến nhiều nền kinh tế rơi vào suy thoái.

Thuế đối ứng mới của Mỹ: Những mức thuế cao kỷ lục

Vào ngày 2/4, tại Vườn Hồng Nhà Trắng, Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế 10% với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, đồng thời giơ một biểu đồ minh họa mức thuế cao hơn đối với một số đối tác thương mại lớn. Trung Quốc sẽ phải đối mặt với mức thuế lên tới 34%, trong khi Liên minh Châu Âu bị áp mức thuế 20%. Các quốc gia khác có thể chịu mức thuế cao đến 50%, áp dụng từ ngày 9/4.

Đặc biệt, với Trung Quốc, cộng với hai lần thuế bổ sung trước đó, mức thuế nhập khẩu của hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ sẽ lên tới 54%. Tổng thống Trump khẳng định đây là bước đi nhằm mang lại hàng trăm tỷ USD doanh thu cho chính phủ Mỹ và khôi phục sự công bằng trong thương mại toàn cầu. “Người nộp thuế Mỹ đã bị lừa trong suốt hơn 50 năm, nhưng điều đó sẽ không còn nữa,” ông tuyên bố.

Mối nguy hại đến kinh tế Mỹ và toàn cầu

Dù ông Trump tuyên bố rằng chính sách thuế sẽ tạo ra hàng triệu việc làm mới và giúp đưa nhà máy quay lại Mỹ, nhưng các chuyên gia lo ngại rằng các mức thuế này có thể khiến giá cả tăng mạnh, đẩy người tiêu dùng và doanh nghiệp vào tình trạng khó khăn. Với các mức thuế mới, thuế suất trung bình với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ đã tăng lên 22%, mức cao nhất kể từ năm 1910, so với chỉ 2,5% vào năm 2024, theo đánh giá của Olu Sonola, trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế Mỹ tại Fitch Ratings.

Chuyên gia Sonola cho rằng động thái này không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ mà còn có thể khiến nhiều quốc gia rơi vào suy thoái. “Nhiều quốc gia có thể sẽ phải đối mặt với tình trạng này,” ông nhận định.

Phản ứng của các chính trị gia và các chuyên gia kinh tế

Hạ nghị sĩ Gregory Meeks, lãnh đạo phe Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, chỉ trích rằng ông Trump đã thực hiện bước đi tăng thuế lớn nhất trong lịch sử hiện đại đối với người dân Mỹ. Ông cho rằng các chính sách liều lĩnh này không chỉ khiến thị trường lao động suy giảm mà còn gây tổn hại nghiêm trọng cho các gia đình lao động.

Chuyên gia kinh tế Antonio Fatas từ INSEAD (Pháp) cũng bày tỏ lo ngại rằng nền kinh tế Mỹ và toàn cầu sẽ đối mặt với sự bất ổn ngày càng gia tăng, có thể dẫn đến một cuộc suy thoái toàn cầu. Trong khi đó, Barry Eichengreen, Giáo sư kinh tế Đại học California, cho biết tác động của chính sách thuế không chỉ giới hạn trong nước Mỹ mà còn lan rộng đến các quốc gia khác, vì nền kinh tế Mỹ quá lớn và có mối liên kết sâu sắc với phần còn lại của thế giới.

Hậu quả đối với các nền kinh tế khác

Tác động của thuế đối ứng sẽ không giống nhau ở mọi quốc gia, với các mức thuế từ 10% đối với Anh cho đến 49% đối với Campuchia. Nếu các quốc gia bắt đầu phản ứng bằng cách áp dụng các biện pháp trả đũa, đặc biệt là trong trường hợp xảy ra chiến tranh thương mại, các nhà sản xuất lớn như Trung Quốc sẽ gặp phải tác động nặng nề khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu giảm sút. Điều này có thể khiến Trung Quốc phải tìm kiếm thị trường mới.

Chuyên gia Takahide Kiuchi từ Viện Nghiên cứu Nomura nhận định rằng chính sách thuế của Trump có thể sẽ phá vỡ trật tự thương mại tự do toàn cầu mà Mỹ đã xây dựng sau Thế chiến II, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các quốc gia đang phát triển có mối quan hệ thương mại chặt chẽ với Mỹ.

Mức thuế Mỹ áp dụng với từng đối tác thương mại.( Ảnh: Internet)

Lạm phát và áp lực đối với các ngân hàng trung ương

Chính sách thuế của Mỹ cũng có thể gây áp lực lên các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, khi lạm phát có nguy cơ tăng mạnh vượt mức mục tiêu 2%. Điều này sẽ khiến các ngân hàng trung ương gặp khó khăn trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Ví dụ, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thể sẽ phải đối mặt với áp lực tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát, trong khi nền kinh tế Nhật Bản sẽ bị tổn thương từ các mức thuế cao của Mỹ, đặc biệt là ngành ôtô.

Tác động dây chuyền đến các nền kinh tế đang phát triển

Sự suy giảm kinh tế ở Trung Quốc có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề trong hệ thống tài chính của nước này, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản. Điều này có thể khiến Bắc Kinh phải triển khai thêm các biện pháp kích thích tăng trưởng, nhưng cũng có thể gia tăng nợ công trong các lĩnh vực kinh tế khác.

Các quốc gia đang phát triển, vốn có mối quan hệ sâu sắc với thị trường Mỹ, sẽ gặp khó khăn trong việc trả nợ toàn cầu kỷ lục 318.000 tỷ USD và đáp ứng các chi tiêu cho quốc phòng hay phúc lợi xã hội.

Sự biến động của chính sách thuế và tương lai của đồng USD

Các chuyên gia cũng dự đoán rằng nếu thuế đối ứng không đạt được mục tiêu thúc đẩy sản xuất trong nước của Mỹ, Tổng thống Trump có thể sẽ tìm kiếm các biện pháp khác, như yêu cầu các quốc gia điều chỉnh tỷ giá hối đoái. Các động thái này có thể gây rủi ro đối với vị thế của đồng USD, dù hiện tại chưa có lựa chọn thay thế nào cho đồng tiền này.

Nếu tình trạng này tiếp tục, chính sách thuế đối ứng của Trump có thể gây ra những thay đổi lớn trong thương mại toàn cầu, làm gia tăng bất ổn và có nguy cơ đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một cuộc suy thoái nghiêm trọng.