Một nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Oncotarget cho thấy chiết xuất từ rễ bồ công anh tiêu diệt hơn 95% tế bào ung thư đại trực tràng trong phòng thí nghiệm, nhưng giới chuyên môn khẳng định kết quả này còn cách rất xa một phương pháp điều trị cho người bệnh.

Cây bồ công anh vốn mọc tự nhiên khắp Việt Nam, từ lâu đã được dùng làm rau ăn và trong một số bài thuốc dân gian, nhưng phần rễ của nó mới chỉ gần đây trở thành đối tượng nghiên cứu ung thư học quốc tế. Bác sĩ CH Dheeraj, chuyên gia ung bướu tại Bệnh viện SRM Prime, Ấn Độ, cảnh báo phát hiện này chưa đủ cơ sở để áp dụng ngoài phòng thí nghiệm.

Theo nghiên cứu, các nhà khoa học thử chiết xuất rễ bồ công anh, gọi tắt là DRE, trên các dòng tế bào ung thư đại trực tràng. Sau khoảng 48 giờ, hơn 95% tế bào ung thư chết theo cơ chế tự hủy có lập trình, gọi là apoptosis, trong khi tế bào khỏe mạnh hầu như không bị ảnh hưởng.

Hiệu quả này giữ nguyên trên cả những tế bào mang đột biến gen p53, một trong những đột biến khiến nhiều loại ung thư khó điều trị hơn. Trên mô hình động vật được uống chiết xuất này, tốc độ phát triển khối u đại trực tràng giảm hơn 90%.

Nhóm nghiên cứu chỉ ra cơ chế đứng sau những con số đó. Các hợp chất tự nhiên trong rễ, gồm alpha-amyrin, beta-amyrin, lupeol và taraxasterol, cùng lúc kích hoạt nhiều con đường sinh học khiến tế bào ung thư tự hủy, thay vì chỉ tác động qua một cơ chế đơn lẻ.

Nhưng con số 95% chỉ đúng trong phạm vi phòng thí nghiệm và mô hình động vật. Bác sĩ Dheeraj nói rõ mục tiêu của nghiên cứu là tìm hợp chất tiềm năng để phát triển thuốc, chứ chưa chứng minh được hiệu quả điều trị trên cơ thể người.

Khoảng cách giữa ống nghiệm và phòng khám không phải chuyện hiếm gặp trong nghiên cứu dược liệu. Rất nhiều hoạt chất từng cho kết quả ấn tượng trong thí nghiệm đã không vượt qua được thử nghiệm lâm sàng, vì cơ thể hấp thu kém, chuyển hóa quá nhanh, không đạt nồng độ cần thiết tại khối u, hoặc gây tác dụng phụ ngoài mong muốn.

Chính khoảng cách đó khiến trà bồ công anh hay thực phẩm chức năng chiết xuất từ loại cây này hiện chưa có bằng chứng mang lại hiệu quả tương tự nghiên cứu. Người bệnh, theo khuyến cáo của các chuyên gia, không nên tự ý bỏ hoặc thay thế phác đồ điều trị đã được bác sĩ chỉ định bằng các sản phẩm từ bồ công anh.

Điều các chuyên gia nhấn mạnh vẫn là phát hiện bệnh sớm, không phải một loại cây hay chiết xuất nào. Ung thư đại trực tràng, nếu được chẩn đoán ở giai đoạn đầu, có tỷ lệ điều trị thành công rất cao; những dấu hiệu như thay đổi kéo dài về thói quen đi đại tiện, có máu trong phân, đau bụng dai dẳng, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thiếu máu thiếu sắt cần được kiểm tra sớm tại cơ sở y tế, đặc biệt với người từ 45 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Thành Luân (Tổng hợp)