ÚC: Chính phủ Úc tăng gấp đôi mức phạt tối đa, lên gần 70 triệu USD, đối với các nền tảng công nghệ không ngăn được trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, trong khi tỷ lệ tuân thủ trên thực tế vẫn ở mức thấp.

Quy định mới được Reuters dẫn lại ngày 28/6, sau khi Cơ quan An toàn điện tử Úc (eSafety) được trao thêm quyền buộc 5 nền tảng lớn — Facebook, Instagram, YouTube, Snapchat và TikTok — phải cung cấp bằng chứng cụ thể về việc ngăn chặn trẻ vị thành niên lập tài khoản. Động thái diễn ra hơn 6 tháng sau khi Úc bắt đầu thực thi lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ tháng 12/2025, trong bối cảnh Thủ tướng Anthony Albanese cho rằng các tập đoàn công nghệ hàng đầu “đang không làm đủ trách nhiệm để tuân thủ luật pháp”.

Theo Reuters, việc tăng mức phạt xuất phát từ thực tế là thực thi lỏng lẻo của Big Tech bị xem là nguyên nhân chính khiến lệnh cấm chưa đạt hiệu quả như công bố. Ngoài tăng phạt, eSafety còn buộc 5 nền tảng nói trên phải chứng minh bằng dữ liệu cụ thể cách họ chặn trẻ vị thành niên lập tài khoản, thay vì chỉ tuyên bố cam kết chung.

Hơn 6 tháng sau khi Úc áp lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ tháng 12/2025, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ và Indonesia cũng đã ban hành quy định tương tự, trong đó Anh đang xem xét mở rộng phạm vi sang trò chơi điện tử và phát video trực tiếp. Tại Mỹ, dù chưa có lệnh cấm toàn quốc, 6 bang gồm Iowa, Tennessee, Utah, Alabama, Virginia và Maine đã mở rộng hạn chế sang thời gian dùng thiết bị điện tử sau làn sóng cấm điện thoại trong giờ học, còn ở cấp liên bang, Thượng viện Mỹ tiếp tục thúc đẩy Đạo luật an toàn trực tuyến cho trẻ em (KOSA).

Khoảng cách giữa quy định và thực tế

Các tính năng mạng xã hội liên tục thay đổi khiến công cụ quản lý khó theo kịp, tạo ra những “vùng xám” pháp lý mà cả chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đều có lý do để bảo vệ lập trường riêng. Một nghiên cứu công bố ngày 24/6 trên tạp chí British Medical Journal (Anh), khảo sát 408 thanh thiếu niên Úc từ 12-15 tuổi, cho thấy 85% trong số này vẫn dùng mạng xã hội sau 3 tháng lệnh cấm có hiệu lực.

Reuters dẫn nguồn cho biết phần lớn các em có thể dễ dàng khai gian tuổi hoặc vượt qua công cụ xác minh khuôn mặt còn lỏng lẻo của nền tảng. Bộ trưởng Truyền thông Úc Anika Wells chỉ trích các công ty công nghệ “sử dụng mánh khóe” và chỉ thực hiện những biện pháp bảo vệ ở mức tối thiểu.

Về phía doanh nghiệp, AP hôm 28/6 ghi nhận một số thay đổi cụ thể: Instagram tự động chuyển tài khoản thanh thiếu niên sang chế độ riêng tư, còn YouTube bổ sung công cụ kiểm soát cho phụ huynh. Dù vậy, luật sư Matthew Bergman, thuộc Trung tâm pháp lý nạn nhân mạng xã hội (Mỹ), cho rằng động lực cốt lõi của các nền tảng — thiết kế sản phẩm để tối đa hóa tương tác nhằm thu lợi nhuận — vẫn chưa hề thay đổi.

Việc siết quản lý còn kéo theo tranh luận trong ngành giáo dục, khi nhà thần kinh học nhận thức Jared Horvath (Đại học Melbourne, Úc) từng lập luận trước quốc hội Mỹ hồi tháng 1 rằng sự sụt giảm điểm số học sinh có liên quan trực tiếp đến việc phổ cập máy tính bảng tại trường. Ngược lại, đại diện các hiệp hội phần mềm giáo dục cho rằng không nên gộp chung mạng xã hội tiêu khiển với công cụ công nghệ hỗ trợ học tập, một khoảng cách quan điểm cho thấy chính sách kiểm soát trẻ em trên mạng cần sự phân định rõ ràng hơn là một lệnh cấm đồng loạt lên toàn bộ hệ sinh thái số.

Nhật Minh (tổng hợp)