Dải băng niêm phong màu vàng ra đời từ nhu cầu bảo vệ chứng cứ, trở thành công cụ quan trọng trong điều tra hình sự hiện đại.

Khi một vụ án xảy ra, điều đầu tiên xuất hiện không phải máy phân tích ADN hay thiết bị quét hiện trường. Thứ được kéo căng trước tiên thường chỉ là một cuộn băng nylon màu vàng. Giá trị của nó rất nhỏ, nhưng nhiệm vụ lại vô cùng quan trọng: ngăn mọi tác động có thể làm thay đổi hiện trường.

Cuối thế kỷ XIX, khi xảy ra án mạng, cảnh sát thường dùng dây thừng, hàng rào hoặc bố trí người đứng canh để khoanh vùng. Những biện pháp này chỉ tạo ra rào cản tạm thời. Người hiếu kỳ vẫn dễ dàng tiếp cận, còn hiện trường nhanh chóng bị xáo trộn.

Các bức ảnh tư liệu đầu thế kỷ XX cho thấy không ít vụ án có hàng chục người đứng sát thi thể. Khi đó, khái niệm bảo vệ chứng cứ vẫn chưa được coi trọng như ngày nay. Nhiều dấu vết có thể đã biến mất trước khi cuộc điều tra chính thức bắt đầu.

Bước ngoặt xuất hiện vào năm 1910 khi bác sĩ và nhà tội phạm học người Pháp Edmond Locard thành lập phòng thí nghiệm pháp y đầu tiên của cảnh sát tại thành phố Lyon.

Locard đưa ra nguyên lý nổi tiếng: mọi sự tiếp xúc đều để lại dấu vết. Theo đó, mỗi người bước vào hiện trường đều có thể mang đến hoặc lấy đi một phần chứng cứ. Một sợi tóc, dấu giày hay hạt đất nhỏ cũng có giá trị trong quá trình điều tra.

Từ quan điểm này, nhiệm vụ đầu tiên của lực lượng điều tra không còn là khám nghiệm ngay lập tức. Việc quan trọng nhất là bảo vệ nguyên trạng hiện trường, hạn chế tối đa người không có nhiệm vụ tiếp cận khu vực xảy ra vụ việc.

Khi kỹ thuật giám định dấu vân tay, nhiếp ảnh hiện trường và xét nghiệm pháp y phát triển mạnh trong giai đoạn 1920-1950, giá trị của từng dấu vết càng được khẳng định. Hiện trường được xem như một “kho chứng cứ”, nơi mọi chi tiết đều có thể góp phần xác định hung thủ.

Đến giữa thế kỷ XX, ngành công nghiệp nhựa phát triển đã tạo điều kiện cho sự ra đời của các loại băng cảnh báo bằng polyethylene. Ban đầu, chúng được sử dụng tại công trường và khu vực nguy hiểm.

Cảnh sát Mỹ nhanh chóng nhận thấy đây là giải pháp hiệu quả để khoanh vùng hiện trường. Một cuộn băng có thể mang theo hàng trăm mét, dễ triển khai, chống nước và có thể in thông điệp cảnh báo rõ ràng.

Từ cuối thập niên 1960, dòng chữ “POLICE LINE DO NOT CROSS” dần trở thành hình ảnh quen thuộc trên nhiều tuyến phố phương Tây. Dải băng màu vàng giúp người dân nhận biết ngay đây là khu vực cấm tiếp cận.

Màu vàng được lựa chọn vì có khả năng thu hút sự chú ý từ khoảng cách xa. Đây cũng là màu phổ biến trên biển báo an toàn, xe cứu hộ và các thiết bị cảnh báo nguy hiểm.

Ngày nay, ngoài các vụ án hình sự, băng niêm phong còn được sử dụng tại hiện trường tai nạn giao thông, rò rỉ hóa chất, sập công trình, cháy nổ hoặc nhiều khu vực tiềm ẩn rủi ro khác.

Băng niêm phong không phải vật dụng quản lý riêng của ngành tư pháp và vẫn được bán rộng rãi trên thị trường. Tuy nhiên, việc sử dụng để giả danh lực lượng chức năng, phong tỏa trái phép hoặc cản trở hoạt động công cộng có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Qua hơn một thế kỷ phát triển của khoa học điều tra, cuộn băng màu vàng vẫn giữ vai trò đơn giản nhưng không thể thay thế. Nó đánh dấu ranh giới giữa khu vực công cộng và nơi mọi dấu vết đều có thể trở thành chứng cứ quan trọng.

Tâm Thanh (tổng hợp)